پژوهشگران آمريكائى معتقدند به حل يكى از معماهاى چندين صد ساله مردمشناسى در مورد نخ بافته هائى كه از اينكاها به جا مانده نزديك تر شده اند.
اين متخصصين مى گويند به نظر مى رسد يك دسته از گره ها در اين نخ بافته ها معرف نام يك شهر است.
اگر اين يافته تأييد شود اين اولين كلمه اى ست كه از بقاياى تمدن از دست رفته آمريكاى جنوبى مفهوم شده است.
رشته نخ هاى رنگى كه به هم گره زده شده اند و به آنها خيپو مى گويند ظاهرا براى كارهاى حسابدارى مصرف مى شده اند.
پژوهشگران معتقدند پيدا كردن رمز يكى از اين خيپوها احتمالا به گره گشائى بقيه آنها كمك خواهد كرد.

اسم محل
گرى اورتون و كرى برزاين، استادان دانشگاه هاروارد، براى رمزگشائى ۲۱ خيپو از كامپيوتر كمك گرفته اند.
آنها نقش تكرار شونده اى با سه گره در خيپوها پيدا كرده اند كه معتقدند نشانه اينست كه آن مجموعه ها از شهر پوروچوكو، محل كاخ اينكا، آمده است.
اين دو استاد در گزارشى كه در نشريه ساينس منتشر كرده اند مى گويند: «ما استنتاج كرده ايم ترتيب اين گره ها در ابتداى خيپوها نشانه محل، توپونيم، آنها يعنى پوروچوكوست.»
«ما معتقديم هر خيپوئى كه در دواير دولتى با اين گرهبافت به جائى مى رفته بلافاصله براى مسئولان ادارى مشخص مى شده كه حساب آن به كاخ پوروچوكو مربوط است.»
بسيارى از پژوهشگران در اين قول كه خيپوها با حسابدارى ارتباط داشته اند اتفاق نظر دارند اما تا به حال هيچكس نتوانسته بود آنها را رمزگشائى كند.

داستان هاى باستانى
اين پژوهشگران مى گويند يافته هاى آنها با آنچه در باره اينكاها مى دانيم همخوانى دارد.
گرى اورتون در سخنانى كه خبرگزارى رويتر از او نقل كرده مى گويد: «اين كار به ما دركى از نحوه پيچيده همگذارى، حفظ و استفاده از اطلاعات در بين اينكا ها مى دهد.»
او معتقد است با اين كشف مجموعه اى از نام مكان هاى اينكا معلوم خواهد شد و براى نخستين بار بخشى از خيپو به جاى عدد با حروف مرتبط مى شود.
به گفته اورتون ۷۰۰ خيپوى شناخته شده وجود دارد كه دو سوم آنها تركيبات عددى هستند اما بقيه احتمالا سر نخ و كليد اطلاعات تاريخى و قصه اند.
اورتون مى گويد: «ما فكر مى كنيم آن خيپوها روائى هستند.»