در حاليكه مقامات ايرانى آغاز به كار تاسيسات فرآورى اورانيوم در اصفهان را اعلام كرده اند، ايالات متحده خواستار ادامه تعليق اين برنامه شده و فرانسه گفته است پرونده ايران بايد به شوراى امنيت سازمان ملل ارجاع شود.
در واكنش به تصميم ايران، تام كيسى، سخنگوى وزارت خارجه آمريكا، از اين كشور خواست به توافقى كه سال گذشته بين جمهورى اسلامى و كشورهاى اروپايى در ارتباط با غنى سازى اورانيوم و ساير فعاليت هاى مربوط به تكميل چرخه سوخت هسته اى به دست آمد به طور كامل عمل كند.
هشت ماه قبل ايران در مذاكره با سه كشور آلمان، بريتانيا و فرانسه براى حل بحران ناشى از فعاليت هاى هسته اى خود توافق كرد كه برنامه فرآورى در تاسيسات اصفهان را به حالت تعليق در آورد و اين تصميم را اقدامى داوطلبانه توصيف كرد.
مقامات جمهورى اسلامى گفته اند كه تنها با تعليق موقت اين برنامه به منظور اعتماد سازى و تنها در طول مذاكرات دو طرف موافقت كرده بودند و ضمن تأكيد بر حق ايران در دستيابى به چرخه سوخت هسته اى، شامل غنى سازى اورانيوم، اخيراً آنچه را كه پيشرفت نا كافى اين مذاكرات خواندند مورد انتقاد قرار دادند.
سخنگوى وزارت خارجه آمريكا هشدار داده است كه هرگاه ايران به تصميم خود در آنچه كه وى آن را زيرپا نهادن توافق با اروپاييان خواند عمل كند، ايالات متحده نيز به اقداماتى دست خواهد زد.
به گفته وى، نخستين اقدام آمريكا مشورت با سه كشور اروپايى در مورد واكنش هاى بعدى خواهد بود.
سپس، دولت آمريكا اين موضوع را با آژانس بين المللى انرژى اتمى، وابسته به سازمان ملل متحد، مطرح خواهد كرد.
آژانس بين المللى انرژى اتمى در صورت تشخيص تخطى ايران از تعهدات هسته اى خود مى تواند اين موضوع را به شوراى امنيت سازمان ملل ارجاع دهد كه از اختيار وضع تنبيه هاى بين المللى عليه كشورهاى متخلف برخوردار است.
آمريكا دولت ايران را به دنبال كردن برنامه اى مخفيانه براى دستيابى به جنگ افزارهاى هسته اى متهم مى كند و گرچه از مذاكرات اروپا و ايران براى يافتن راه حل براى اين مسأله حمايت به عمل آورده اما تأكيد داشته است كه بايد توقف كامل غنى سازى اورانيوم بخشى از تعهدات دراز مدت ايران باشد.
در مقابل، مقامات ايرانى تأكيد داشته اند كه هر راه حلى براى مسأله برنامه هاى هسته اى اين كشور تنها در صورتى قابل قبول است كه فعاليت غنى سازى اورانيوم به منظور تكميل چرخه سوخت نيروگاه هاى هسته اى را شامل شود.
هشدار فرانسه
همزمان، مقامات فرانسوى نيز تصميم ايران را مورد انتقاد شديد قرار داده اند.
روز سه شنبه، ۲ اوت، فيليپ دوست- بلازى، وزير خارجه فرانسه، گفت كه در صورت تصميم ايران به از سرگيرى برنامه هسته اى خود اين موضوع بايد به شوراى امنيت سازمان ملل متحد ارجاع شود.
وزير خارجه فرانسه گفته است اين اقدام مى تواند به «يك بحران بين المللى» منجر شود و از ايران خواسته به پاى ميز مذاكره باز گردد.
آقاى دوست- بلازى موضوع برنامه هسته اى ايران را مسأله اى بسيار جدى توصيف كرده است.
در مقابل، به گفته خبرنگار بى بى سى در تهران، مقامات ايرانى در مورد ارجاع به شوراى امنيت ابراز نگرانى نكرده اند زيرا معتقدند كه بازرسان آژانس بين المللى انرژى اتمى نشانه اى از فعاليت هاى غير مجاز هسته اى در تاسيسات اتمى ايران نيافته اند.
به گفته وى، دولت ايران با توجه به همكارى هسته اى خود با روسيه و مراودات تجارى گسترده با چين انتظار دارد اين دو عضو دايم شوراى امنيت با استفاده از حق وتوى خود مانع از تصويب قطعنامه هاى تنبيهى عليه جمهورى اسلامى شوند.
از سوى ديگر، مقامات جمهورى اسلامى احتمالا بر اين باور نيز هستند كه روند صعودى بهاى نفت مانع از آن خواهد شد تا كشورهاى غربى به اقدامى دست بزنند كه حتى اگر باعث توقف عرضه نفت ايران به بازارهاى جهانى نيز نشود، تأثير روانى آن ممكن است اين روند را تشديد كند.
كشورهاى مذاكره كننده اروپايى هنوز در مورد نوع واكنش خود نسبت به تحولات اخير اعلام نظر نكرده اند اما درخواست تشكيل جلسه اضطرارى شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى براى رسيدگى به اين مسأله بعيد به نظر نمى رسد.
در همانحال، مقامات ايرانى گفته اند كه تا آنجا كه به از سرگيرى غنى سازى اورانيوم مربوط مى شود، اين تصميم به اجرا گذاشته شده است.
خبرنگار بى بى سى در تهران مى گويد كه اعلام اين موضع به معنى آن است كه تصميم سياسى در اين زمينه اتخاذ شده و آغاز فعاليت غنى سازى در مجتمع اصفهان طى نامه اى به اطلاع آژانس بين المللى انرژى اتمى رسيده است.
مقامات ايرانى از برداشتن مهر و موم آژانس از تاسيسات اصفهان در شامگاه روز دوشنبه خبر داده اند اما عمليات بازرسان آژانس در استقرار دوربين و ساير تجهيزات نظارت بر فعاليت غنى سازى هنوز خاتمه نيافته و عمليات غنى سازى آغاز نشده است.
مصلحت نظام و واكنش خارجى
اقدام ايران همچنين با واكنش تند بريتانيا، كه رياست دوره اى اتحاديه اروپا را نيز برعهده دارد، مواجه شده كه گفته است از سرگيرى فعاليت فرآورى اورانيوم مذاكرات جارى را به مخاطره مى اندازد.
سازمان ملل متحد نيز در مورد تصميم جديد جمهورى اسلامى ابراز نگرانى كرده است.
به گزارش خبرگزارى دولتى ايران- ايرنا- استفن دوجارويك، سخنگوى دبيركل سازمان ملل، گفته است كه مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى دولت ايران را تشويق كرده از هرگونه اقدامى كه ممكن است روند كنونى را پيچيده تر سازد خوددارى ورزد.
همچنين از قول مقامات اسرائيلى نيز گزارش شده است كه نسبت به از سرگيرى برنامه غنى سازى اورانيوم در ايران ابراز نگرانى شديد كرده اند.
سخنگوى وزارت خارجه اسرائيل گفته است كه جامعه جهانى به تدريج به اين باور مى رسد كه برنامه هسته اى ايران، به گفته وى، برنامه اى «خوش خيم» نيست.
در همانحال، خبرگزارى ايرنا از قول على آقا محمدى، رئيس كميته تبليغات و اطلاع رسانى شوراى عالى امنيت ملى، گزارش كرده است كه تصميم به از سرگيرى اين برنامه در مجتمع هسته اى اصفهان در حضور رهبران جمهورى اسلامى اتخاذ شده است.
وى گفته است كه آيت الله على خامنه اى، رهبر، محمد خاتمى، رئيس جمهورى، اكبر هاشمى رفسنجانى، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام، محمود احمدى نژاد، رئيس جمهورى منتخب و ميرحسين موسوى، آخرين نخست وزير جمهورى اسلامى پس از مذاكرات خود به اين نتيجه رسيدند كه روز ۱۰ مرداد (اول ماه اوت) آخرين مهلت براى از سرگيرى اين برنامه باشد.
سخنگوى شوراى عالى امنيت ملى در اشاره به آنچه كه مقامات جمهورى اسلامى تعلل اروپاييان در ارائه پيشنهادهاى جديد وپذيرش شرايط ايران مى دانند، افزوده است كه سران نظام تشخيص دادند كه ادامه وضعيت فعلى به نفع مصالح نظام نيست.
آقاى آقامحمدى گفت كه زمان تعيين شده براى از سرگيرى فعاليت هسته اى در اصفهان ارتباطى با نزديك شدن تاريخ آغاز به كار رئيس جمهورى جديد ندارد.
وى تأكيد كرده است كه تعليق فعاليت تاسيسات اصفهان اقدامى داوطلبانه بوده و انصراف از اين اقدام نبايد پيامد منفى داشته باشد و از آن بوى ارجاع پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت احساس شود.
اين سخنگوى شوراى عالى امنيت ملى در مورد واكنش منفى اروپاييان و آنچه كه جو سازى و ايجاد شرايطى غيرمنصفانه خوانده هشدار داده و گفته است در چنين صورتى ارتباط هاى ايجاد شده از ميان مى رود و بازسازى آنها بسيار سخت خواهد بود.
