در حالى كه تأكيد رهبر جمهورى اسلامى بر لزوم شركت هر چه بيشتر مردم در نهمين انتخابات رياست جمهورى، به عنوان راهى براى مقابله با خطر حمله نظامى خارجى، اين وظيفه را در دستور كار بخش هاى مختلف حكومت قرار داده است تا وسايل تشويق و ترغيب مردم را به شركت در انتخابات فراهم آورند، بررسى آمارى هشت انتخابات رياست جمهورى گذشته نشانه هاى متفاوتى از خود بروز مى دهد.
با اينكه تنها اندكى بيش از ۲ هفته به برگزارى انتخابات رياست جمهورى در ايران مانده، ناظران معتقدند هنوز شاخصى كه بر مبناى آن بتوان برآورد نسبتا روشنى از ميزان مشاركت مردم و موفقيت نامزدها ارائه كرد وجود ندارد.

بالاترين و پايين ترين ميزان مشاركت در انتخابات گذشته
مطابق آمار تفكيكى هشت دوره انتخابات رياست جمهورى، بيشترين ميزان مشاركت مردم در انتخابات سال ۱۳۷۶ ثبت شد كه ۲۹ ميليون نفر، (حدود هشتاد در صد واجدين شرايط)، در آن شركت كردند. در حالى كه چهارسال قبل از آن، در بى رونق ترين انتخابات رياست جمهورى تنها اندكى بيش از ۵۰ درصد واجدين شرايط در انتخابات رأى دادند.
پيش از آنكه در دوم خرداد مشاركت عمومى بى سابقه در انتخابات رخ دهد، سومين انتخابات رياست جمهورى كه در سال ۱۳۶۰ برگزار شد، ركورددار ميزان مشاركت عمومى بود، چرا كه به دنبال بركنارى رئيس جمهور اول (ابوالحسن بنى صدر) و ترور دومين رئيس جمهور (محمدعلى رجايى)، در حالى كه جنگ ايران و عراق اوج مى گرفت و خرمشهر در اشغال عراق بود، به فرمان آيت الله خمينى گروه هاى سياسى اختلاف هاى خود را كنار نهادند و در يك بسيج تبليغاتى عمومى اولين معمم [آيت الله خامنه اى] در انتخاباتى بدون رقابت كه ۷۴.2 در صد مردم در آن شركت داشتند، به رياست دولت رسيد.

تعداد آراء بيش از تعداد واجدين راى
در همان سومين انتخابات رياست جمهورى، اتفاقى كه در آمار رخ داد نادر بود و در چند شهر تعداد آراء از ميزان واجدين شرايط فراتر رفت چنانكه در استان مركزى ۴ در صد بيش تر از تعداد كل واجدين شرايط رأى خوانده شد و همين رقم در لرستان به ۱۱۶ و در ايلام به ۱۰۷ در صد رسيد.
تاكنون روشن نشده است كه اين اتفاق كه در دوم خرداد هم در استان لرستان تكرار شد چنانكه بعضى كارشناسان وزارت كشور اعلام داشته اند به علت جابه جائى جمعيت و كوچ نشينى رخ داده و يا چنانكه بعضى از گروه هاى سياسى ادعا كرده اند، به علت احساس تكليف شرعى برگزاركنندگان انتخابات براى نشان دادن آراى بيشتر در جهت حفظ نظام. يا شايد هم دقيق نبودن آمار واجدين شرايط.

ركورد كمترين ميزان مشاركت در انتخابات رياست جمهورى
كمترين ميزان مشاركت مردم در انتخابات رياست جمهورى هم در همه تاريخ جمهورى اسلامى متعلق به كردستان در دوره اول بوده است كه تنها ۱۲.8 درصد مردم در آن شركت كردند اما اين رقم در دوره هاى بعد بالاتر رفت تا به حدود شصت درصد رسيد.
همين آمار در دوره هاى دوم تا پنجم در اختيار استان سيستان وبلوچستان بود كه كمتر از هر استان ديگرى رغبت مشاركت درانتخابات درميان مردم آن بروز كرد. در دوره ششم استان اصفهان كمترين ميزان مشاركت مردم را ثبت كرد و در دوره هفتم بار ديگر استان سيستان و بلوچستان اين ركورد را به خود اختصاص داد. در آخرين انتخابات [سال ۱۳۸۰] نيز استان آذربايجان شرقى با ۵۳ درصد مشاركت در انتهاى جدول ايستاد.

مشاركت تهرانى ها در انتخابات رياست جمهورى
سرنوشت مشاركت عمومى مردم استان تهران از ديگر استان ها فراز و نشيب بيشترى داشته است، به طورى كه در اولين انتخابات رياست جمهورى (سال۱۳۵۸) ۷۶.5 در صد واجدين شرايط در اين استان پاى صندوق رفتند، در دومين انتخابات (سال ۱۳۶۰) هفت در صد از اين ميزان كاسته شد و در انتخابات سوم نرخ مشاركت در تهران قدرى افزايش يافت و به ۶۴.06 رسيد. اما از انتخابات دوره چهارم به بعد، ناگهان ميزان مشاركت تهرانى ها در انتخابات كاهش يافت و به زير ۵۰ درصد رفت (۴۸.02). نرخ مشاركت مردم استان تهران تا هفتمين دوره كه در سال ۱۳۷۶ برگزار شد، همچنان زير پنجاه درصد باقى ماند. مشاركت تهرانى ها در انتخابات سال ۱۳۷۶ به ناگهان افزايش چشمگيرى يافت. اما اين مشاركت در سال ۱۳۸۰ بار ديگر كاهش يافت و به ۶۸.8 درصد رسيد.
از آغاز برگزارى انتخابات در ايران [ ۹۹ سال قبل] همواره آراى مردم تهران تعيين كننده بوده است و بر اساس نتايج حاصل از آراى اين شهر، مردم و تحليلگران نسبت به موفقيت و يا شكست گروه ها و احزاب نظر داده اند. چنانكه در انتخابات مجلس، جز دو دوره، همواره رئيس مجلس از برگزيدگان تهران انتخاب شده است.
بعد از تهران بايد از اصفهان خبر داد كه در دوره اول مشاركت بالايى را به ثبت رساند اما در دوره ششم اين رقم به نزديك نصف رسيد و تنها ۴۲ درصد واجدين شرايط پاى صندوق ها حاضر شدند. اما در انتخابات خردادماه ۱۳۷۶ بار ديگر اين رقم تا ۷۷.5 در صد بالارفت.