سه روز پيش وقتى در سنتى ترين و تندروترين بخش ها يعنى در همايش آبادگران براى نسل سومى ها نماآهنگ يار دبستانى من به نمايش درآمد، نسل پيشين با خود گفت يك مرا ببوس ديگر. گرچه آبادگران اين ترانه را همراه با تصاويرى از اوايل انقلاب و جبهه هاى جنگ ايران وعراق به نمايش درآورده است اما همه مى دانند كه اين سرود در ده سال گذشته ورد زبان آن ها بود كه سخنى ديگر داشتند، جائى كه پيش از اين متعلق به سرود اى ايران بود و پيش ترها ترانه جاودانه مرا ببوس.
روزنامه كيهان كه در گزارش خود از اين همايش، به نقل از ايسنا اين خبر را آورده، اشاره اى به سابقه و كاربرد اين ترانه در سال هاى گذشته نكرده است. ترانه اى كه رواج و ارزش خود را از جوانانى گرفته كه آنرا از ميان ترانه هاى فراموش شده اوان انقلاب به جايى كشاندند كه امروز كاربردى همه سويه يافته و همه جناح ها از آن بهره مى گيرند.
استفاده جناح راست از يار دبستانى من، نخستين بار نيست، از پنج سال قبل صدا وسيما هم چندبارى از اين ترانه استفاده كرده بود.
ترانه يار دبستانى من درخاطره جوانان ايران به ويژه دانشجويان تنها يك ترانه نيست. گرچه زمان ساخت ترانه در نخستين سال پس از انقلاب است، اما استفاده مجدد ازآن به اجتماعات دانشجويى بر مى گردد. جايى كه دانشجويان معترض به شرايط با دستهايى درهم گره كرده آنرا دوباره و دوباره خواندند. منصور تهرانى سراينده و سازنده ترانه، در سال ۱۳۵۸ و پيش از آنكه به سوئد مهاجرت كند، اين ترانه را براى فيلم«ازفرياد تا ترور» ساخته بود. ترانه روى فيلم را فريدون فروغى خوانده بود اما فيلم اجازه نمايش نگرفت و سازنده آنرا روى كاست با صداى جمشيد جم منتشر كرد.
تهرانى در باره استفاده ازاين ترانه به شكل امروزى گفته است: هنگامى كه سال ها پيش دانشجويان براى نخستين بار آن را در پارك لاله خواندند و بعد توسط آنها و اقشار ديگر در محافل گوناگون خواندن آن ادامه يافت بسيار خوشحال شدم و مايه مباهات من شد. اين شعر به دوره تحصيل تعلق دارد به همين مناسبت دانشجويان آن را انتخاب كرده اند. اين شعر از دل من آمده و تجربيات من از دوره تحصيل است. لاجرم بر دل مخاطب هم نشسته و دانشجويان آن را پسنديدند و خواندند.
اما امروز نه تنها دانشجويان بلكه كسانى كه سال هاى اخير را به مقابله با جنبش دانشجويى گذرانده اند از آن بهره مى گيرند.

پيوند با خاطرات
ترانه يار دبستانى سرگذشتى مشابه روز دانشجو دارد.
از سال ۷۶ به بعد كه جنبش دانشجويى وارد دوره شكوفايى تازه اى شد، نشست ها، سخنرانى ها و تحصن ها هر روز برگزار مى شد. دانشجويان فعال دانشگاه اميركبير (پلى تكنيك تهران) استفاده از اين ترانه را با همخوانى دختران و پسران دانشجو در فضاى دانشگاه شروع كردند. كارى بى سابقه كه رسانه ها نيز به آن بسيار توجه كردند. بعدتر در جريان تيرماه ۷۸ كه به روز جنبش دانشجوئى ۱۸ تير لقب گرفت مردم با دانشجويان ناراضى اين سرود را همخوانى كردند. گرچه انجمن اسلامى كه بساط بلندگو و ميكروفون را در اطراف دروازه هاى كوى دانشگاه فراهم كرده بود ترجيح مى داد سرودهاى ديگرى نظير «اى شهيد» را با خاطره «لاله هاى در خون خفته» بازبخواند، اما مردم در هر فرصتى دست ها را به هم مى دادند و فضاى خيابان كارگرشمالى (اميرآباد) را به نام ياران دبستان مى آراستند.
درجنوب خيابان و تقاطع خيابان كارگر با بزرگراه جلال آل احمد، اصولگرايان وابسته به گروه هاى فشار، اين سرود را نشان دور بودن شمال شهرى ها از «ارزش ها» قلمداد مى كردند و همخوانى را نشانگر علاقه دانشجويان به فدا شدن ارزش هاى اسلامى انقلابى مى دانستند.گرچه جنبش ۱۸ تير با سركوب شديد دانشجويان به سكوت انجاميد، اما ترانه يار دبستانى من نه تنها فراموش نشد كه به راهى ديگر رفت.
دو سال بعد زمانى كه خاتمى در هاله اى از اشك و فضاى احساسى بار ديگر نامزدى خود را اعلام كرد، دانشجويان به ورزشگاه شهيد شيرودى (امجديه) تهران آمدند تا بار ديگر با او هم پيمان شوند. سرود يار دبستانى من، اين بار نيز صداى چماقدارانى را كه عربده مى زدند، خاموش كرد.
به اين ترتيب وقتى اين سرود دوباره بر روى سى دى و كاست به بازار آمد و اجازه پخش يافت، ديگر يك ترانه ناشناخته اول انقلاب نبود. اين بار در صفوف مقابل دانشجويان هم كسانى بودند كه در زير چفيه اى كه به صورت داشتند، يار دبستانى را زمزمه مى كردند. گرچه گروه فشار به هر حال اين ترانه را تا همين چندى پيش نشانه اعتراض خوانندگان آن تلقى مى كرد و با اولين بيتش حمله مى برد.

يار دبستانى روى اينترنت
با جستجوى كوتاهى روى جستجوگر گوگل ده ها نوشته، وبلاگ و فايل صوتى در باره اين ترانه قابل دسترسى است. چندين وبلاگ با آدرس هاى مختلف و شيوه هاى مختلف نگارش با نام يار دبستانى من وجود دارند. يار دبستانى من عنوان بسيارى از نوشته هاى اينترنتى است كه راجع به موضوع هاى مختلف است. از عشق هاى كودكى تا همشاگردى هائى كه در جنگ كشته شدند، آن ها كه در زندان ها اعدام شدند و يا دوستانى كه به خاطر نوشته هايشان به زندان افتادند. وبلاگى كه يك كوهنورد از خاطراتش مى نويسد يا يك دانشجوى اصولگرا تحرير مى كند همگى ردى ازاين ترانه در خود دارند.، اگرچه معمولا سايتها از اين ترانه به همراه كليپ هائى استفاده مى كنند، ولى انتخاب عكس هاى كليپ ها نشان مى دهد چه كسى آن را ساخته و منظورش از يار دبستانى كيست. سايت هاى نزديك به اصلاح طلبان در اين كليپ ها از عكس هاى جنبش دانشجويى بهره مى گيرند و تندروترين بخش اردوى محافظه كاران عكس هاى انقلاب ۵۷ و جنگ را به آن ضميمه مى كنند.

انتخابات نهم و يار دبستانى
يار دبستانى من در انتخابات رياست جمهورى امسال هم يك سرود همگانى است. هم طرفداران اصلاحات آنرا مى خوانند، هم محافظه كارانى كه نام آبادگران را براى خود برگزيده اند و قصد جوانگرائى دارند و بعضى هاشان همان ها هستند كه در سال هاى گذشته تظاهركنندگان را بابت خواندن اين سرود به باد كتك گرفتند. در ميتينگ هاى انتخاباتى مصطفى معين هم جاى سرود جبهه مشاركت نشسته بود.
شايد بتوان دليل اين همه گير شدن را از گفته هاى سراينده شعر ترانه شنيد كه مى گويد: «شعر از اين باور من مايه گرفته كه بهترين رفاقت ها كه بيشترين وفادارى و به پاى هم ايستادن در آن وجود دارد، در دبستان شكل مى گيرد، و در دوره كودكى، كه انسان ها با هم صادقانه و بى آلايش رفيق مى شوند و با هم بزرگ مى شوند. چنين دوستى هاى محكمى در بزرگسالى اتفاق نمى افتند».
هر چه كه هست، ياران دبستانى كه امروز در صفوفى روبروى هم ايستاده اند، همگى در اين ترانه شريك شده و سهم خود را مى جويند.
متن شعر
يار دبستانى من، با من و همراه منى
چوب الف بر سر ما، بغض من و آه منى
حك شده اسم من و تو، رو تن اين تخته سياه
تركه بيداد و ستم، مونده هنوز رو تن ما
دشت بى فرهنگى ما هرزه تموم علفاش
خوب اگه خوب؛ بد اگه بد، مرده دلاى آدماش
دست من و تو بايد اين پرده ها رو پاره كنه
كى ميتونه جز من و تو درد مارو چاره كنه؟
يار دبستانى من، با من و همراه منى
چوب الف بر سر ما، بغض من و آه منى
حك شده اسم من و تو، رو تن اين تخته سياه
تركه بيداد و ستم، مونده هنوز رو تن ما