رور شنبه ۱۴ ماه مى انستيتو بين المللى مطالعات استراتژيك در پاريس كنفرانس سالانه خود را در باره ابعاد جهانى سياسى و اقتصادى ايران اختصاص داده بود كه در مقر دفتر اتحاديه اروپاى غربى در پاريس برگذار شد. در اين كنفرانس بيش از يكصد وچهل تن از استادان، پژوهشگران، روزنامه نگاران، و ديپلماتهاى كشورهاى خارجى به دعوت انستيتو بين المللى مطالعات استراتژيك حضور داشتند. كنفرانس از ساعت نه ونيم بامداد آغاز شد و در سه نشست صبح و بعدازظهر مسايل «ايران معاصر، ايران و غرب و آينده ايران از ديدگاه خارجى» از جانب كارشناسان و صاحب نظران كشورهاى مختلف مورد بحث و بررسى قرار گرفت.
كنفرانس با سخنان دكتر على راست بين گشايش يافت كه در باره غرب و آينده مبهم رژيم اسلامى در ايران سخن گفت و ياد آور شد: انتخابات نزديك رياست جمهورى در ايران، تنها در داخل نيست كه با دقت دنبال مى شود. در خارج هم متروپول هاى سياسى با كنجكاوى انتظار مى كشند، ببينند همراه اين انتخابات با توجه به شرايط داخلى و جهانى در ايران چه روى خواهد داد.
اززمان تصويب قانون اساسى رژيم اسلامى، تا امروز طى يك ربع قرن حركت اين حكومت كه از نقطه يك تكان انقلابى براى انتقال ازنظام پادشاهى، آغاز شده بود، با گام هاى محكم، به سوى استقرار حكومت مطلقه دينى، پيش رفته است. و اين با وضع تاريخى و جغرافيايى ايران، از ابتدا با ناباورى داخلى و خارجى همراه بود. باور عمومى، روئيدن «جمهورى» اسلامى را درهمسايگى «اتحاد شوروى» تدبيرى غربى در جهت انحراف مسير انقلاب ايران درشرايط رويش «كمونيسم» در افغانستان تلقى مى كرد. ونقش بين المللى صاحبان زرادخانه ها را با درگيركردن حكومت نوپاى ايران به جنگ عراق، كه چشم به تخليه خزانه سرزمين هاى نفتى كرانه هاى خليج فارس دوخته بودند، از ياد نمى برد؛ كه مى توانست هم كارگشاى بحران اقتصادى نوبتى غرب باشد و هم به تضعيف قدرت هاى نظامى همجوار اسرائيل وقطع فعاليت اتمى بغداد بينجامد، كه غرب خود دربرنامه احداث آن همكارى داشت. وى سپس به تحليل وضع بعد از پايان جنگ شرق و غرب و نوع روابط غرب با ايران پرداخت و پس از تجزيه و تحليل وقايع، سياست ها ياد آورى كرد: «نبايد از نظر دور داشت كه هرنوع سازش پنهانى در مرحله كنونى جنبه زود گذر موقت دارد. وحرف نهايى در سرنوشت منطقه... با سياستى است كه مى خواهد نقشه اين منطقه را از نو ترسيم كند.»
قسمت اول كنفرانس به رياست آقاى پير لافرانس سفير و نماينده پيشين سازمان ملل در يوگسلاوى و افغانستان آغاز گرديد
۱- اولين سخنران جلسه دكتر پل بالتا استاد افتخارى دانشگاه سوربن و سردبير سابق روزنامه لوموند بود كه پيرامون مدرنيته و جمهورى اسلامى ايران سخن گفت و اظهار داشت:» قانون اساسى ايران خود ابداعى است در مقابل رسومات منطقه اى مثلا در عربستان سعودى هنوز قانون اساسى وجود ندارد و اين خود نشانه اى از مدرنيته در ايران است. از ديگر دلايل بارز مدرنيته در ايران مى توان به تحول در زمينه آموزش و نقش مهم زنان ايرانى در جامعه مدنى اشاره كرد.»
۲-دومين سخنران خانم شهلا شفيق نويسنده و جامعه شناس مقيم پاريس بود كه پيرامون تحولات و شرايط زنان در ايران گفت: «نقش زنان ايرانى در وقايع دهه اخير ايران بسيار گسترده و غير قابل انكار است. خانم شيرين عبادى وكيل برجسته و برنده جايزه صلح نوبل سال ۲۰۰۳ يكى از اين نمونه ها است. حضور فعال زنان ايرانى در صحنه هاى اجتماعى و سياسى روز به روز گسترده تر مى گردد.
۳-سومين سخنران آقاى برنارد دورن سفير پيشين فرانسه در انگلستان بود كه به آينده كردها در ايران اشاره كرد و از جمهورى نو پا درمهاباد تا انقلاب ايران از ترور دكتر عبدالرحمان قاسملو توسط ديپلمات ها! تا ميكونوس در برلن و... ياد كرد و گفت من به عنوان يك ديپلمات شرم دارم از ديپلمات هاى تروريست سخن گويم.
۴-چهارمين سخنران دكتر مرتضى انصارى استاد دانشگاه اقتصاد و بازرگانى در فرانسه بود كه پيرامون قانون اساسى و نهادهاى انتخابى گفت: «روز ۱۷ ژوئن ۲۰۰۵ انتخابات رياست جمهورى در ايران برگزار خواهد شد. از سال ۱۹۷۹ يعنى از هنگام سقوط رژيم سلطنتى ايران انتخابات زيادى در اين كشور برگزار شده است. اگر چه ظاهرا مردم به نامزد مورد نظر خود رأى مى دهند، اما اين انتخابات به هيچ وجه دموكراتيك نيست و شوراى نگهبان قبل از هر چيز بايد صلاحيت نامزدهاى رياست جمهورى را تأييد نمايد. برنامه چنان تثبيت شده كه نامزد منتخب مردم بر روى كرسى رياست جمهورى مى نشيند ولى ديگران حكومت مى كنند.»
۵- سخنران پنجم خانم مسرت امير ابراهيمى جامعه شناس ضمن سخنرانى پيرامون «آينده جوانان ايران» گفت: «جوانان ايرانى نوعى احتياجات، نيازها و خواست هاى خود را در فضاى مجازى وبلاگ ها جستجو مى كنند.»
۶- آخرين سخنران جلسه صبح آقاى نيكلا هاپتون مشاور امور اقتصادى و اروپائى در سفارت انگليس در فرانسه بود كه پيرامون ديدگاه انگلستان و آينده ايران سخن گفت و يادآورى كرد: «در طى سالهاى اخير مسئله نقض حقوق بشر در ايران در بسيارى جوامع بين المللى مطرح بوده است. مشكل آزادى بيان نيز در ايران وجود دارد زيرا سايت ها، روزنامه و مجلات اصلاح طلب زيادى توسط رژيم ايران توقيف شده اند.»
دومين بخش كنفرانس به رياست دكتر هال گاردنر استاد دانشگاه آمريكايى پاريس آغاز شد:
۷- اولين سخنران اين جلسه آقاى پير لافرانس سفير و نماينده پيشين ويژه سازمان ملل در يوگسلاوى و افغانستان بود كه پيرامون راه هاى دموكراسى در ايران و همسايگان استراتژيك ايران سخن گفت.
۸- دومين سخنران دكتر نادر انتصار استاد علوم سياسى در دانشگاه اسپرينگ هيل در آمريكا بود كه پيرامون سياست خاورميانه اى آمريكا در ايران گفت: «بعد از فاجعه تروريستى ۱۱ سپتامبر و پس از حمله آمريكا به عراق، «استراتژى بزرگى» در سياست خارجى آمريكا در آغاز قرن بيست و يكم بكار گرفته شد. اين استراتژى با تأكيد بر تغيير رژيم ها از طرف محافظه كاران جديد براى همگون كردن منطقه در خاورميانه شروع شد.»
۹- سومين سخنران نيز دكتر پيروز مجتهدزاده استاد دانشگاه تربيت مدرس تهران بود كه پيرامون رابطه ايران و آمريكا و اروپا و انرژى هسته اى گفت: «هنوز از منابع آمريكايى شنيده مى شود كه هدف ايران ازدنبال كردن آزمايش و تكنولوژى هسته اى، ساخت سلاح هاى هسته اى است، زيرا با وجود ذخاير عظيم نفت و گاز، ايران احتياجى به انرژى هسته اى ندارد.
بايد به خاطر داشت كه تاريخ شروع آزمايش هسته اى ايران به قبل از آغاز دولت اسلامى بر مى گردد. تجهيزات توليد برق ايران بسيار عقب تر از آنچه كه پيش بينى شد بوده است و با وجود ازدياد جمعيت، ايران از لحاظ توليد الكتريسيته در مضيغه شديد است و انرژى هسته اى مى تواند در آينده يكى از منابع توليد انرژى در ايران گردد.»
۱۰-چهارمين سخنران دكتر والتر پوش پژوهشگر در مؤسسه مطالعات امنيتى اتحاديه اروپا بود كه پيرامون ژئواستراتژى شيعه در خاورميانه سخن گفت: انتخابات دموكراتيك در عراق باعث به قدرت رسيدن شيعه مذهبان كه رهبرى آن با آيت الله سيستانى است گرديد». او استراتژى گروه هاى مختلف شيعيان در خاورميانه را با تفاوت ها، شباهت ها، رقابت ها و همكارى ها مورد بررسى قرار داد.
۱۱-پنجمين سخنران دكتر هرميداس باوند استاد حقوق سياسى از تهران بود كه پيرامون مسائل انرژى هسته اى در ايران بحث كرد كه حاوى نكات دقيق درباره مسئله پرونده هسته اى ايران و بعد سياسى آن بود.
۱۲-ششمين سخنران دكتر استيو اكوويچ استاد دانشگاه آمريكايى در پاريس بود كه پيرامون سياست آمريكا در ايران سخن گفت: «دولت ايالات متحده آمريكا تا كنون بارها از دولت ايران بخاطر مشاركت در كودتاى ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ عذر خواهى كرده است، اما دولت ايران هيچگاه در مورد گروگان گيرى پوزشى از آمريكا نخواسته است. در چنين فضايى امكان گفتگو و ايجاد تفاهم مشكل بنظر مى رسد.»
بخش سوم كنفرانس نيز به رياست دكتر ژرارد فرانسوا دوموند رئيس سابق آكادمى و استاد دانشگاه سوربن آغاز گرديد.
۱۳-اولين سخنران اين بخش دكتر هال گاردنر استاد دانشگاه آمريكائى در پاريس بود كه پيرامون درك آمريكا از برنامه هسته اى ايران بحث كرد وگفت: «انقلاب اسلامى ايران بر شكست انتخاباتى جيمى كارتر و پيروزى رونالد ريگان و حتى روى كار آمدن محافظه كاران در زمان جورج بوش مؤثر بوده است. «به دنبال آن وى گزينه هاى گوناگون آمريكا دربرابر گسترش سلاح هاى اتمى و بويژه ظرفيت اتمى ايران را مورد بررسى قرار داد.»
۱۴-دومين سخنران دكتر فريدون خاوند دانشيار دانشگاه پاريس پنج (مونه) پيرامون روابط اقتصادى خارجى جمهورى اسلامى گفت: «بازرگانى خارجى ايران زير سلطه قرار دارد. در چند سال گذشته، با توجه به رونق بازار جهانى نفت درآمد هاى صادراتى ايران به گونه اى قابل ملاحظه افزايش يافت و همزمان ظرفيت وارداتى ايران بالا رفته است. در سال ۱۳۸۳ خورشيدى براى نخستين بار ارزش واردات ايران به ۳۴ ميليارد دلار رسيد، در اين شرايط ركود احتمالى بازار جهانى نفت در آينده مى تواند حساب هاى خارجى ايران را متزلزل كند.
سهم ايران در عرصه سرمايه گذارى هاى خارجى نيز بسيار ناچيز است. بر پايه آمار رسمى كل سرمايه گذارى مستقيم خارجى در ايران در سال ۱۳۸۳ از ۳۵۰ ميليون دلار فراتر نرفت، در مقايسه با ۶۴۰ ميليارد دلار سرمايه گذارى در جهان، نقش ايران در اين عرصه بسيار ناچيز است.
۱۵-سخنران سوم دكتر ژان پل شرنه رئيس مركز فلسفه و استراتژى (سوربن) بود كه پيرامون تضاد انرژى هسته اى در خاورميانه گفت: «سلاح موشك هسته اى برانگيزنده دكترين استراتژيك در زمان جنگ سرد و باعث بازدارندگى متقابل بر مبناى تعادل ترس بود. آيا چنين چيزى در خاورميانه قابل انطباق است؟ امروزه سلاح هسته اى با ديگر سلاح هاى كشتار جمعى (بيولوژيك و شيميايى) همراه است.»
۱۶-سخنران چهارم آقاى تيرى كوويل پژوهشگر در مركز مطالعات ملى فرانسه پيرامون دورنماى توسعه در خاورميانه بزرگ گفت: «دستاوردهاى اقتصادى در كنار نارسايى هاى اقتصادى وجوه مشترك عربستان سعودى، ايران و امارات متحده عربى است. در هر سه كشور نوعى آزادى سازى تدريجى اقتصادى بسيار مشهود است.»
۱۷-پنجمين سخنران دكتر محمد ترودى پژوهش گر در دانشگاه پاريس دوازده پيرامون رابطه دنياى عرب با ايران در چارچوب كلى رقابت هاى فارس و عرب، شيعه و سنى و انقلاب در ايران روابط ايران و كشورهاى عرب را در منطقه مورد بررسى قرار داد و گفت با وجود مناسبات حساس در مورد رقابت هاى ارضى، مذهبى و فرهنگى نوعى ديپلماسى معطوف به گفتگو و تنش زدايى ميان ايران و جهان عرب ايجاد شده است. «
۱۸-ششمين سخنران دكتر هوشنگ حسن يارى استاد انستيتو سلطنتى مطالعات استراتژيك در كانادا پيرامون دموكراسى در ايران گفت: «مشروعيت مردمى و انقلابى و نيز رهبرى باعث شد نظام جمهورى اسلامى در برابر تهديد خارجى موقعيت خود را در داخل كشور و در دوران جمهورى اول (۱۹۷۹-۱۹۸۹) تحكيم بخشد. امروز زير سئوال بردن اين مشروعيت توسط نيروهاى داخلى و فشار خارجى همچون خطرى بزرگ در برابر دومين جمهورى نظام اسلامى جلوه گر مى شود.»
۱۹-آخرين سخنران دكتر كريستف رووى ياراستاد دانشكده عالى نظام در پاريس پيرامون استراتژى و همكارى هاى اتحاديه اروپا و ايران سخن گفت.
در پايان دكتر على راست بين پيرامون انحصار تكنولوژى هسته اى سخن گفت و اظهار داشت:
خطر مسلح شدن به سلاحهاى هسته اى، بارديگر در غرب موضوع روز شده است. غرب حكومت ايران را متهم مى سازد كه برخلاف توافق هاى سعدآباد تمام فعاليت هاى هسته اى خود را به آژانس بين المللى، اعلام نكرده است و حكومت ايران، اروپا را به اجرا نكردن تعهدهايش در آن توافق ها، متهم مى كند. در صف آرايى جديد، ظاهراً اروپا به سياست واشنگتن گرايش نشان مى دهد.
دكتر راست بين ياد آور شد آنچه اين مسأله را خطير مى كند، در گيرى يك يا چند دولت نيست؛ ريشه اصلى اين درگيرى است كه به قرن بيستم باز مى گردد و به تدريج به بهانه تحديد و كنترل سلاح هاى تخريبى تغيير شكل داد و در مراحل مختلف كه بر آن گذشته، نارسائى خود را نشان داده است:
مرحله اول: در نظام دوقطبى بود كه با رقابت شرق و غرب همراه شد و به مسابقه دو قطب تبديل گرديد.
مرحله دوم: شكسته شدن انحصاردو قطب و پيشرفت تكنولوژى هسته اى در كشورهاى ديگر بود كه به تشكيل باشگاه كشورهاى صاحب تكنيك هسته اى انجاميد.
مرحله سوم: تبديل سياست انحصار، به استقرار نوعى تبعيض بين ملل و تقسيم جهان به كشورهاى دوست و دشمن بود كه به سادگى، اهرمى براى تحكيم پايه هاى نظم نو استعمارى شد و در اختيار قدرت هاى بزرگ براى تثبيت نابرابرى هاى ملل قرار گرفت. و دفاع از صلح و امنيت بين المللى نفى و طرد اين اهرم را ايجاب مى كند.
مرحله چهارم: رواج صدور قاچاق تكنولوژى هسته اى بعنوان واكنش انحصارى است كه مى بينيم مسأله روز آغاز قرن بيست ويكم شده است. اين مرحله، طبيعى است كه راه انتقال تكنولوژى هسته اى را به بيرون از حيطه عمل دولت ها نيز بازكند. پيشرفت هاى علمى، دنيا را با خطر تعميم دست يابى به اين تكنولوژى مواجه ساخته. راه پيشرفت تكنولوژى را نمى توان بست، بلكه بايد نظمى را كه بهره ور شدن از اين تكنولوژى مى طلبد و با آن متناسب است، پيدا كرد.
انستيتو بين المللى http://strategicsinternational.com