مساله كلى چگونگى روبرو شدن آمريكا با جمهورى اسلامى، با توجه به تاثيرى كه اين تصميم در نقشه خاوميانه اى نومحافظه كاران دارد، از ديد كارشناسان مهم ترين مسأله سياست خارجى دوره دوم رياست جمهورى جورج بوش است و تا اندازه زيادى موفقيت و يا ناكامى اين حزب و دولت در آينده بدان وابسته، آيا بايد سرفصل سياست خارجى را تغيير نظام ايران قرار داد يا به تغيير سياست ها و بسنده كرد، سئوالى است كه در بالاترين سطوح سياست گذارى هاى آمريكا مطرح است و جلسات متعدد در اتاق هاى فكر و گروه هاى پژوهشى برپاست كه گاه از آن ها اخبارى به بيرون درز مى كند. از جمله جلسه اى در روز پنجشنبه دركميته روابط خارجى سناى آمريكا كه در آن با حضور مقامات عالى پيرامون توانايى هاى هسته اى ايران و پيامدهاى ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت و جنبش دمكراتيك مردم ايران مطرح شد. چكيده گزارش هائى از اين جلسه را به نقل از دو نشريه معتبر لوس آنجلس تايمزو فاينشنال تايمز[۲۰ مه] مى خوانيد..
در جلسه سنا كارشناسان بين المللى و يك مقام ارشد وزارت امور خارجه امريكا ارزيابى بدبينانه خود را در خصوص رشد هسته اى ايران به مجلس سنا ارائه دادند، كه بر اساس آن هيچ نشانه اى وجود ندارد كه تلاشهاى فعلى براى خلع سلاح ايران حكمرانان اين كشور را از دستيابى به سلاح هسته اى بازداشته باشد.
يك كارشناس به نمايندگان مجلس سنا گفت كه «محتمل ترين» نتيجه اين بن بست در مذاكرات ايران و اروپا آن خواهد بود كه تهران به سلاحهاى هسته اى دست خواهد يافت.گرى ميل هولين، مدير پروژه ويسكانسين مرتبط با كنترل تسليحات اتمى، مى گويد: «ما بايد به اين انديشه كه چگونه مى شود با بمب اتمى ايران زندگى كرد خو بگيريم»
به تازگى مقامات ايران اعلام كردند كه غنى سازى اورانيوم را، كه گامى مهم در توليد تسليحات اتمى بشمار مى رود، از سرخواهند گرفت، در حالى كه سال پيش ايران موافقت كرد كه غنى سازى اورانيوم را متوقف سازد. تهران تأكيد مى كند كه برنامه هسته اى اين كشور با اهداف غير نظامى و در پى توليد انرژى صورت مى گيرد. اما اين مواضع جديد باعث افزايش تنش با امريكا شده اند.
آر نيكولاس برنز، معاون وزارت امور خارجه امريكا، به كميسيون روابط خارجى مى گويد «ايران براى كنارگذاشتن اهداف هسته اى خود تصميم لازم واستراتژيك اتخاذ نكرده است.»
برنز از ايران درخواست كرده است تا «به تعليق همه فعاليتهاى هسته اى خود ادامه دهد و با حسن نيت كامل براى برچيدن همه فعاليتهاى حساس چرخه سوخت هسته اى مذاكره كند.» در غير اين صورت، به گفته برنز، كشورهاى اروپايى كه برخى از آنها سعى دارند ايران را متقاعد كنند كه از هرگونه تلاش براى توليد سلاحهاى اتمى خوددارى كند، پافشارى خواهند كرد كه پرونده ايران به شوراى امنيت سازمان ملل ارجاع داده شود.
با اين حال، برنز با پيشنهاد اروپاييان براى حمايت بيشتر امريكا از مذاكرات با ايران مخالفت كرده و مى گويد: «دليلى وجود ندارد كه تصور كنيم حمايت هاى بيشتر امريكا در اين مرحله مى تواند تفاوتى ايجاد كند.» به نظر برنز «دليلى وجود ندارد كه اثبات كند حضور امريكا در پشت ميز مذاكره باعث شود كه ايرانى ها صادق تر باشند.»
تحليل گران مى گويند دولت بوش تمامى درهاى امكان بهبود رابطه با تهران را بروى خود نمى بندد به شرط اين كه رژيم تهران اولين گام را بردارد و نيكولاس برنز معتقدست اين اتفاق بدون تغيير سياست ايران رخ نخواهد داد.
برنز اتهامات ايران را به چند دسته تقسيم مى كند: حمايت از گروههاى تروريست از قبيل حزب الله و حماس، خوددارى از تسليم «رهبران ارشد» بازداشت شده «القاعده» ، بى اعتنائى به خواست هاى دموكراتيك مردم ايران، تأثيرگذارى مخرب بر صلح خاورميانه، و برنامه پنهانى ساخت سلاحهاى اتمى.
برنز اظهار مى كند كه نمى داند تا چه اندازه ايرانيان خارج از نظام دينى حاكم، از برنامه مشكوك سلاحهاى اتمى كشورشان حمايت مى كنند.

راه هاى بسته
جفرى كمپ، مقام اسبق شوراى امنيت ملى وابسته به مركز نيكسون در واشنگتن مى گويد: اگر ايران خواهان بمب اتم باشد، هيچ راهى براى امريكا و اروپا وجود نخواهد داشت تا بتواند اين كشور مغرور هفتاد ميليون نفرى صاحب منابع فراوان، را از دستيابى به بمب اتم بازدارد.
به نظر كمپ اگر تغيير اساسى در تركيب رهبرى ايران رخ ندهد، كه اين با تمايل دولت بوش نيز براى تن دادن به خطرات بزرگى در ارتباط است، امريكا در ماههاى آتى در مسير بحران جدى با ايران قرار خواهد گرفت. «
اما از ديد يك كارشناس ديگر، ميل هولين، اگر قرار باشد ايران سلاحهاى اتمى را گسترش دهد، امريكا مجبور خواهد شد كه مصر، عربستان سعودى و شايد ديگر كشورهاى منطقه را متقاعد كند كه آن ها نيز در پى گسترش سلاحهاى اتمى نباشند.

مهلت آخر
گروهى از ديپلماتها و تحليل گران معتقدند كه مقامات ايرانى نمى توانند قبل از انتخابات رياست جمهورى ايران در ۱۷ ژوئن براى سازش با غرب كارى بكنند. با اين وجود، برنز و ديگران اميد ندارند كه انتخابات، به برگزيده شدن دولتى منتخب مردم بينجامد. برنز مى گويد ۱۱۰۰ نفر براى شركت در انتخابات ثبت نام كرده اند، اما انتظار مى رود شوران نگهبان سنت گرا، كه گروه قدرتمند مداخله گر در انتخاب است فقط ۱۰-۱۲ نفر از كانديداها را تائيد كند.
در پاسخ به سئوالات نمايندگان مجلس سنا در اين خصوص كه آمريكا تا چه اندازه مى تواند به ايران فشار بياورد برنز مى گويد، امريكا به علت عدم «واقع بينى» نتوانسته است در داخل ايران مؤثر باشد. او مى افزايد ايران در اشاعه ديپلماسى آشكار خود به كشورهاى اسلامى موفق عمل كرده است و در تضعيف تلاشهاى امريكا براى برقرارى يك حكومت چند مليتى در عراق مؤثر بوده است.
جورج پركوويچ، يك تحليل گر باسابقه ابراز مى دارد كه سياست امريكا از سال ۱۹۷۹ كه انقلاب اسلامى شكل گرفت كارگر نبوده است و اين سياست مى بايست فراتر از تحريم و بيانات خصمانه و اعمال زور بر عليه ايران حركت مى كرد.» ايران، همانند هند در موارد مهم، بسيار بزرگتر، تواناتر، مغرورتر و مهم تر از آن است كه امريكا به تنهايى بتواند اين كشور را وادار به تغيير رويه نمايد. شيوه منطقى ترى از سوى امريكا مورد نياز است.