در پنجاه و پنج سال گذشته دانشكده افسرى نيروى هوايى پاكستان دانشجوى زن نداشته است. اما اين وضعيت در حال تغيير است.
اكنون زنان پاكستانى اجازه دارند در رشته مهندسى هوانوردى و برنامه هاى آموزش هدايت هواپيماهاى جنگى نام نويسى كنند.
به اين ترتيب برخلاف انتظار بسيارى از مردان برخى از آنها به زودى جت هاى جنگنده را به پرواز در خواهند آورد و رفته رفته دانشجويان نظامى مرد متوجه اين واقعيت خواهند شد كه صفت هاى مردانه شرط لازم براى وارد شدن به اين مركز آموزشى معتبر نيست.
در بخش تعليم پرواز دانشكده نيروى هوايى پاكستان دو گروه پنج نفره زن و تعداد بيشترى در واحد مهندسى و هوانوردى سرگرم آموزش هستند.
شايد هنوز شمار اين زنان پيشگام محدود باشد، اما بسيارى از تعليم دهندگان و حتى برخى از دانشجويان مرد اذعان دارند كه حضور آنها مشهود است.

آرزوئى ديرينه
تا چندى پيش، بيشتر زنان در جامعه اسلامى و محافظه كار پاكستان تنها مى توانستند در روياى ازدواج با يك خلبان باشند و تشويق نمى شدند كه خود خلبان شوند.
اما چند مورد استثنا هم وجود داشته است. «سبا خان» يكى از چهار دانشجوى نظامى زن دانشكده افسرى نيروى هوايى پاكستان است كه مراحل دشوار آموزش خلبانى را پشت سر گذاشته است. او ساكن شهر مذهبى كويته، مركز استان بلوچستان پاكستان، است.
خانم خان مى گويد در ابتدا عمويش، كه در نيروى هوايى خدمت كرده، الهام بخش او بوده است و با حمايت خانواده روشنفكرش تشويق شده به آگهى پذيرش دانشجوى زن در دانشكده نيروى هوايى پاسخ دهد: «خلبان بودن آرزوى ديرينه من بوده است و بالاخره به اراده خداوند من تا اين جا پيش رفته ام و گروه ما الهام بخش بسيارى ديگر از دختران و زنان خواهد بود.»

تساوى
دانشكده افسرى نيروى هوايى پاكستان همچنان محيطى مردانه است و هنوز نگرش دانشجويان مرد نسبت به حضور زنان در اين مكان روشن نيست. در حالى كه اكثر آنها در گفتگوهاى رسمى از پذيرش زنان استقبال كرده اند، برخى معتقدند كه مردها بايد رئوف باشند و نسبت به زنان برخوردى ترحم آميز داشته باشند.
ثمن احمد، يكى از دانشجويان دختر، كه در صدر هم قطاران خود در رشته مهندسى هوانوردى قرار دارد در اين باره واكنشى صريح دارد: «ما بر اساس شرايطى يكسان با مردان رقابت مى كنيم. با ما از روى دلسوزى رفتار نشده و ما ترحم نمى خواهيم.»
مهارت او فقط در سر كلاس درس نيست. او در يك تمرين تيراندازى كه من شاهدش بودم هر پنج بار به هدف زد.

تفكيك دانشجويان زن و مرد
بسيارى از مقامات ارشد نظامى در پاكستان بر اين عقيده اند كه در بسيارى از كشورهاى جهان پذيرش زنان در پايگاه هاى نظامى و واحدهاى جنگى تصميمى دشوار بوده است. در پاكستان چالش هائى كه مى تواند بر سر راه چنين اقدامى قرار داشته باشد بزرگتر است.
در كنار مسائلى مانند مشخصه هاى فيزيكى، مسائل فرهنگى و مذهبى نيز بايد در نظر گرفته شود.
رئيس دانشكده نيروى هوايى ضمن اذعان به حساسيت هاى خاص فرهنگى در پاكستان حضور زنان را مثبت ارزيابى مى كند: «نام نويسى از دانشجويان زن تجربه مثبتى بوده و برخى از آنها بيش از انتظار موفق بوده اند.»
اما دانشجويان زن و مرد تا حدودى تفكيك شده اند. در حالى كه در رژه نظامى صبحگاهى دختران و پسران دانشجو شانه به شانه حركت مى كنند، برخى آموزش ها، به ويژه تمرينات جسمانى، به طور جداگانه انجام مى شود.
شازيا احمد، كه اداره دانشجويان زن اين دانشكده را برعهده دارد، جدا بودن دختران از پسران را به دلايل مختلف مفيد مى داند: «تفكيك دختران و پسران در برخى قسمت ها بسيار مهم است. ما يك جامعه اسلامى هستيم. همچنين اين جداسازى تا قبل از اين كه دختران عمليات دشوارترى را آغاز كنند براى اعتماد به نفس آنها مفيد است.»
معيارهاى دانشكده نيروى هوايى پاكستان براى دختران و پسران يكى است. دانشجويان چه زن چه مرد در صورت ناموفق بودن در دوره هاى آموزشى از دانشكده اخراج مى شوند.
در هر حال، تاكنون عملكرد دانشجويان زن دانشكده نيروى هوايى پاكستان، هر چند كه تعداد آنها كم است، بسيار خوب بوده و اگر اين روند ادامه يابد تا يك سال ديگر پاكستان براى اولين بار در تاريخ اين كشور خلبانان جنگنده زن خواهد داشت.