Nimrooz Newspaper

فيلم «ملكوت آسمان» ، كه از روز جمعه نمايش آن در آمريكا آغاز شد، گوشه اى از جنگهاى صليبى را نشان مى دهد كه در آن لشگر مسلمانان شهر بيت المقدس را از اشغال سپاه مسيحى بيرون آورد. اين فيلم به خاطر تصوير انسانى اى كه از سردار ايرانى تبار سپاه مسلمانان صلاح الدين ايوبى به دست مى دهد، مورد انتقاد برخى از نهادهاى مسيحى قرار گرفته است كارگردان برجسته انگليسى تبار هاليوود رايدلى اسكات و دست اندركاران فيلم، آن را در باره تحمل پذيرى و ديدن انسانيت در هر دو طرف جنگ مى دانند.
فيلم «ملكوت آسمان» آخرين كار كارگردان ۶۷ ساله بريتانيائى تبار هاليوود ريدلى اسكات، سرشار است از صحنه هاى خيره كننده و خوش پرداخت و پرلايه و مايه ولى چندش آوراز غلتيدن آدمهاى تيغ خورده در خاك و خون ميدان جنگ، كه ماهرانه با پرداخت دقيق و توجه خاص به جزئيات رنگها و بافت ها و سطح ها، ساخته شده اند.
اما اين فيلم تلاش مى كند تصويرى بى طرف و منصفانه و بدون جانبدارى و تعصب مذهبى، از جنگهاى صليبى، يكى از خونين ترين و متعصبانه ترين و غيرمنصفانه ترين فصل هاى تاريخ بشريت بدست بدهد.
باليان، شواليه فرانسوى مى گويد وقتى مسيحيان شهر بيت المقدس را تسخير كردند، همه مسلمانان را به قتل رسانيدند. و صلاح الدين ايوبى، فرمانده سپاه ۲۰۰ هزار نفرى مسلمانان پاسخ مى دهد من مثل آنها نيستم. من صلاح الدين هستم، صلاح دين.
صلاح الدين به همه مسيحيان امان مى دهد كه از شهر خارج شوند. به قول مانولا دارگيس منتقد فيلم روزنامه نيويورك تايمز، اين بينش از جنگهاى صليبى در زمان حاضر چندان هم تعجب برانگيز نيست زيرا با توجه هزينه ۱۴۰ ميليون دلارى آن، و در زمانى كه سربازان مذاهب و نظام هاى عقيدتى مختلف به نام خدا و مبارزه با تروريسم، خون هم را مى ريزند، منفى تصويركردن پيروان يك دين مى تواند فيلم را از بخش بزرگى از بازار جهانى كه براى آن ساخته شده، محروم كند.
اما آقاى ريدلى اسكات، كارگردان فيلم، بدون توجه به اين نگاه هاى ترديدآميز به انگيزه ساخته شدن فيلم ملكوت آسمان در مصاحبه اى انگيزه ساختن اين فيلم را ستايش از جوانمردى و سلحشورى مى داند و مى گويد با ساختن اين فيلم اميدوار بود كه نشان دهد كه مسلمانان، يهوديان و مسيحيان اگر به خاطر تعصب و خشكه مغزى نبود، مى توانستند دركنار هم زندگى كنند.
درجريان هفت جنگ صليبى كه دو قرن طول كشيد، انواع پادشاهان، شواليه ها و سرداران مسيحى به ناحيه اى كه امروز از سوريه تا مصر كشيده مى شود، لشكر كشيدند، اما سرانجام، در پى جهادهاى متعدد مسلمانان، در سال ۱۲۹۱ ميلادى مسيحيان از بيت المقدس بيرون رانده شدند.
فيلم ملكوت آسمان ماجرائى دراماتيك در فاصله جنگ دوم و سوم صليبى را تصوير مى كند، كه لشگر ۲۰۰ هزار نفرى صلاح الدين ايوبى، بعد از محاصره اورشليم و شكست دادن سپاه مسيحى، به آنها اجازه داد شهر را سلامت ترك كنند. يك ماجراى عشقى ساختگى ميان شواليه فرانسوى سپاه صليبى، باليان از ايبلين و خواهر پادشاه بيت المقدس با بازى اوا گرين هنرپيشه جوان فرانسوى، در فيلم گنجانده شده است.
ريدلى اسكات مى گويد در پى داستانى در باره يك شواليه جوانمرد مى گشت، و فيلمنامه نويس بيل منهان داستانى در باره جنگهاى صليبى را به او پيشنهاد كرد كه مدتها روى آن كار كرده بود. براى تهيه اين فيلم از صحنه هاى يك قلعه قرون وسطائى در اسپانيا استفاده شده است و بندرى مجهز به يك دژ قديمى در مراكش، و ديوارهاى عظيم اورشليم قديمى در صحراى نزديك به استوديوى فيلمبردارى اورزازات مراكش، بازسازى شد، اما منجنيق هائى كه سنگهاى عظيم به سوى اين ديوارها پرت مى كنند، با نقاشى كامپيوترى بعداً به فيلم اضافه شدند. براى افزودن به شماره سپاهيان دو طرف هم كه يكهزار و ۵۰۰ سرباز مراكشى نقش آنها را بازى مى كنند، از نقاشى كامپيوترى استفاده شده است.
حاصل كار، فيلمى خيره كننده و بحث انگيز است. در ميان هنرپيشه هاى فيلم، منتقدها بازى هنرپيشه سوريائى قاسم مسعود را ستوده اند كه نقش صلاح الدين ايوبى را با جذبه و غرور ايفا مى كند. مانولا درگيس، منتقد نيويورك تايمز معتقد است ريدلى اسكات به هنرپيشه هاى بزرگ و خود بزرگ بينى مثل راسل كراو كه در گلادياتور درخشيد احتياج دارد كه بتوانند به شخصيت ها، جذبه و لايه و مايه اى معادل تصاوير فيلم ببخشند. اين منتقد معتقد است ريدلى اسكات اين فيلم را با بى ميلى كارگردانى كرده و دلش در آن نيست.
اما آقاى راجر ابرت، متقد شيكاگو سان تايمز در نقد ستايش آميز خود فيلم قلمرو ملكوت را از گلادياتور هم بهتر و عميق تر مى داند و مى نويسد اين فيلم كمتر در باره زدو خورد وبيشتر در باره انگيزه هاى انسانى است.
از نظر كنت توران منتقد لس آنجلس تايمز، فيلم مذكور اثر با شكوهى است كه از لاف زدن مى پرهيزد. وى مى نويسد ريدلى اسكات، اين حماسه ساز بزرگ عصرما، كمتر به گرفتن مواضع سياسى مشهور است اما فيلم جديد او پر از درسهائى براى امروز است. كنت توران مى نويسد اين فيلم از آن فيلم هاى جنگى نيست كه خونريزى را پاسخ هر چيز مى داند بلكه مرثيه اى خشونت آميز است براى صلحى كه ديرنپائيد.