سازمان علمى فرهنگى ملل متحد (يونسكو) روز سوم ماه مه ميلادى را «روز جهانى آزادى مطبوعات» اعلام كرده و در ايران كه طى سالهاى اخير با چالشهاى جدى در زمينه آزادى مطبوعات مواجه بوده، جمعى از روزنامه نگاران و فعالان مطبوعاتى به همين مناسبت در محل انجمن صنفى روزنامه نگاران ايران در تهران گردآمدند و به بحث در اين زمينه پرداختند.
در اين گردهمايى، رجبعلى مزروعى، رئيس انجمن صنفى روزنامه نگاران ايران از وضعيت مطبوعات در ايران ابراز ناخشنودى كرد و سال گذشته خورشيدى را نسبت به سالهاى گذشته، بدترين سال براى مطبوعات ايران در چند سال اخير دانست.
به گفته وى، مطبوعات ايران به دليل مشكلاتى كه برايشان ايجاد شده، از لحاظ كمى و كيفى پاسخگوى نيازهاى جامعه امروزى نيستند و دچار مشكل سانسور هستند.
رجبعلى مزروعى همچنين به يادآورى گذشت پنج سال از زندانى شدن اكبر گنجى، روزنامه نگار ايرانى پرداخت و با ابراز نگرانى از وضعيت سلامت وى در زندان، مصرانه از مسئولان خواست زمينه مرخصى و آزادى همه روزنامه نگاران زندانى، بويژه آنانى كه وضعيت جسمى مناسبى ندارند را فراهم آورند.
اما محمدمهدى فرقانى، استاد دانشگاه علامه طباطبايى و رئيس مركز مطالعات و تحقيقات رسانه ها در تهران، بر خلاف مزروعى نسبت به روندى كنونى مطبوعات ايران ابراز خوشبينى كرد و گفت: «خوشبختانه امروز شاهد ظهور نسل جديدى از خبرنگاران و روزنامه نگاران شجاع، جسور، فعال و باسواديم و مى بينيم كه بنيادهاى حرفه اى گرايى در مطبوعات ما تقويت مى شود» .
وى يكى از ابزارهاى آزادى مطبوعات را تقويت بنيادهاى حرفه اى گرايى دانست و به روزنامه نگاران توصيه كرد كه اگر مى خواهند تأثيرگذار باشند و تهديدها را به حداقل برسانند، از زبان نرم استفاده كنند.
حسن يوسفى اشكورى، پژوهشگر اسلامى كه چندى پيش دوران زندان خود را به پايان رسانده و از لباس روحانيت نيز خلع شده از اينكه به گفته وى، با وجود گذشت ۲۶ سال از عمر حكومت جمهورى اسلامى، هنوز همانند اوائل عمر اين نظام، تهديد خارجى بهانه برخورد با اصحاب قلم مى شود ابراز تأسف كرد.

گزارش ساليانه گزارشگران بدون مرز
به مناسبت روز جهانى آزادى مطبوعات، سازمان گزارشگران بدون مرز نيز در گزارش ساليانه اى كه همه ساله در اين روز منتشر مى كند، حكومت ايران را در عرصه آزادى مطبوعات، يكى از ده حكومت سركوبگر جهان قلمداد و اعلام كرده است كه طى سال گذشته ميلادى، وضعيت آزادى مطبوعات در اين كشور روز به روز بدتر شده است.
بنابر گزارش اين سازمان، طى سال ميلادى ۲۰۰۴ يك روزنامه نگار در ايران مضروب و مجروح شده، سيزده روزنامه نگار بازداشت و زندانى شده اند، براى چهار روزنامه نگار قرار بازداشت موقت صادر شده، بيش از شصت روزنامه نگار را مسئولان امنيتى و قضائى احضار و بازجوئى كرده اند، پنج روزنامه نگار مورد تهديد و آزار قرار گرفته اند، بيش از بيست نشريه و روزنامه توقيف يا قربانى سانسور شده و دو خبرنگار خارجى از اين كشور اخراج شده اند.
در گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز ادعا شده كه روزنامه نگاران ايرانى را دستگاه قضائى و وزارت اطلاعات ايران همچنان احضار و تهديد مى كنند و گاه اين احضار و تهديدها به اشكال غيررسمى و غيرقانونى انجام مى گيرند.
بنابر اين گزارش، بسيارى از روزنامه نگاران بازداشت شده در ايران با سپردن وثيقه سنگينى كه خانواده و دوستانشان را در تنگناى مالى قرار مى دهد، آزادى موقت خود را به دست مى آورند و گاه براى پرداخت اين وثيقه مجبور به فروش اموال خود مى شوند اما اين وثيقه به عنوان ابزارى براى واداشتن آنان به خودسانسورى همچنان برقرار مى ماند.
اين سازمان، سعيد مرتضوى، دادستان تهران را «گرگ درنده اى براى روزنامه نگاران ايرانى» خوانده و وى را به ايفاى «نقش مزورانه» در ارتباط با پرونده زهرا كاظمى، خبرنگار عكاس ايرانى تبعه كانادا متهم كرده است كه حدود دو سال پيش در تهران بازداشت و سپس در حين بازداشت كشته شد.
سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارش خود به مطبوعاتى كه به زبانهاى كردى و تركى در ايران منتشر مى شود نيز پرداخته و اعلام كرده است كه اين قبيل نشريات با اتهاماتى چون «نشر اكاذيب به قصد تشويش اذهان عمومى» و «طرح مسائل قومى نژادى به نيت تجزيه طلبانه» مواجه مى شوند و از توقيف مصون نمى مانند.
در بخشى از گزارش به مشكلات گزارشگران خارجى براى سفر به ايران و كار خبرى در اين كشور اشاره شده و آمده است كه خبرنگاران خارجى بايد از پيش موضوع گزارش خود و همچنين مناطقى را كه مى خواهند بازديد كنند به اطلاع مقامات برساند و اگر بخت يارى شان كند موفق به دريافت رواديد براى سفر به ايران مى شوند اما بعد از ورود به ايران نيز همچنان تحت كنترل و نظارت باقى مى مانند و از رفتن به برخى مناطق و كنجكاوى درباره برخى موضوعات ممنوع مى شوند.
در گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز به تحولات تازه در ارتباط با قتل زهرا كاظمى، پرونده معروف به سايتهاى اينترنتى و اعمال فشار به روزنامه نگاران تبعيدى نيز پرداخته شده است.

خطرناكترين كشورهاى جهان براى روزنامه نگاران
با اينكه ايران بزرگترين زندان روزنامه نگاران در خاورميانه لقب گرفته اما كشورهاى زيادى در دنيا هستند كه از لحاظ سركوب آزادى بيان گوى سبقت را از ايران مى ربايند.
كميته حمايت از روزنامه نگاران كه در نيويورك استقرار دارد به مناسبت روز جهانى آزادى مطبوعات، نتايج بررسى خود در مورد وضعيت آزادى بيان را در جهان انتشار داده و فيليپين را خطرناكترين كشور جهان براى روزنامه نگاران دانسته است.
بنابر بررسى اين كميته، كشورهاى عراق، كلمبيا، بنگلادش و روسيه از لحاظ خطرناك بودن براى خبرنگاران پس از فيليپين قرار مى گيرند.
در اين بررسى نتيجه گرفته شده كه در سراسر جهان در ميان عواملى كه به حرفه روزنامه نگارى مربوط است و به مرگ روزنامه نگاران مى انجامد، قتل عمد، بيشترين شمار قربانيان را به خود اختصاص داده است.
اما بنابر اين بررسى، خبرنگاران بيش از آنكه در ميدان جنگ جان ببازند، قربانى ترور و توطئه مى شوند.
كشورهاى فيليپين، عراق، كلمبيا و بنگلادش كه براى خبرنگاران خطرناك تشخيص داده شده اند گرفتار درگيرى داخلى اند اما روسيه كه از لحاظ خطرناك بودن همرديف اين كشورها قرار گرفته جز در بخش كوچكى از خاكش در چچن، كشورى است كه كاملاً در صلح و آرامش به سر مى برد.
كميته دفاع از روزنامه نگاران، دولتهاى حاكم بر اين كشورها را متهم كرده كه حتى قتل يك روزنامه نگار را پيگيرى نكرده اند.