دولت آمريكا اشاره كرده است كه قصد دارد ايران و كره شمالى را در صدر دستور كار نشست كنونى سازمان ملل، كه درباره آينده پيمان منع گسترش سلاح هاى اتمى بحث مى كند، قرار دهد.
نماينده آمريكا در اين كنفرانس همچنين اخطار داد كه اين معاهده با جدى ترين چالش خود تا به امروز روبروست.
اجلاس دوره اى بررسى عملكرد ان پى تى روز دوشنبه، دوم ماه مه، در مقر سازمان ملل متحد آغاز به كار كرد.
اين كنفرانس براى بحث درباره اين پيمان ۳۵ ساله كه هدف آن جلوگيرى از گسترش سلاح هاى هسته اى است به مدت يك ماه ادامه خواهد داشت.
استفان رادميكر، معاون وزارت خارجه آمريكا در امور تسليحاتى، گفت كه ايران و كره شمالى براى دستيابى به سلاح هاى اتمى تلاش مى كنند و تهديدى براى اين پيمان به شمار مى آيند. ايران اين اتهامات را رد مى كند.
پيشتر محمد برادعى، رئيس آژانس بين المللى انرژى اتمى، در حاشيه اين كنفرانس ايران را ترغيب كرد به طور يكجانبه اقدام به از سرگيرى برنامه غنى سازى اورانيوم نكند.
ايران سال گذشته فعاليت هاى مربوط به غنى سازى اورانيوم را به عنوان بخشى از مذاكراتش با اتحاديه اروپا به حال تعليق درآورد.
اما مقام هاى ايرانى روز شنبه پس از آخرين دور گفتگوها با سه كشور اروپايى بريتانيا، آلمان و فرانسه در لندن كه بى نتيجه پايان يافت، تلويحا به احتمال از سرگيرى فعاليت هاى مربوط به غنى سازى اشاره كردند.
به گزارش خبرگزارى فرانسه آقاى برادعى گفت: «اميدوارم كه دو طرف به گفتگو ادامه دهند. اميد من اين است كه ايرانى ها هيچگونه تصميم يكجانبه اى براى شروع فعاليت هائى كه هم اكنون به حال تعليق درآمده است اتخاذ نكنند. من فكر مى كنم كه هرگونه اقدامى در آينده بايد با توافق طرفين صورت گيرد.»
همزمان وزير خارجه آمريكا كاندوليزا رايس، بار ديگر بر حمايت آمريكا از مذاكرات اروپا با ايران تأكيد كرده است.
وى پس از گفتگو با ميشل بارنيه، وزير خارجه فرانسه در واشنگتن گفت كه «ايران بايد آمادگى داشته باشد به تعهدات بين المللى اش عمل كرده و از تلاش براى دستيابى به سلاح هاى اتمى تحت پوشش يك برنامه غيرنظامى اتمى خوددارى كند.»
بنابه گزارش ها آقاى بارنيه هيچ گونه جزئياتى درباره مذاكرات با ايران ارائه نكرد اما از «گفتگوى شكننده و ضرورى كه ميان اروپايى ها و ايران براى جلوگيرى از خطر گسترش تسليحاتى جريآن دارد» سخن گفت.
لزوم تغيير ان پى تى
پيشتر كوفى عنان، دبير كل سازمان ملل متحد و همچنين محمد برادعى طى سخنرانى آغازين اين كنفرانس اخطار دادند كه پيمان منع گسترش سلاح هاى اتمى با توجه به تهديدها و فن آورى هاى تازه كهنه شده است و نيازمند تغيير است.
آقاى عنان از كشورهايى مانند ايران كه به سلاح اتمى مجهز نيستند خواست در مقابل تضمين دريافت سوخت هسته اى، از اصرار بر دستيابى به فن آورى حساس اتمى دست بردارند.
آقاى عنان همچنين از رقباى قديمى در جنگ سرد يعنى روسيه و آمريكا خواست تا به طور جدى به كاهش زرادخانه هسته اى خود بپردازند.
كوفى عنان گفت: «اين واقعيتى مبرهن است كه رژيم برقرار شده در اين پيمان با آهنگ رشد تكنولوژى و جهانى شدن هماهنگ نيست. تحولات مختلف در سالهاى اخير اين پيمان و امنيتى را كه به آن نظر داشته در تنگنا قرار داده است.»
آقاى برادعى نيز گفت كه اين پيمان اگر تغيير نكند «به تدريج ارزش خود را از دست خواهد داد و ما را در وضعيتى آسيب پذير و حفاظت نشده رها خواهد كرد.»
دبير كل سازمان ملل گفت: «اين بر عهده همه ماست تا نظامى كارآمد و موثر و منصفانه بسازيم كه خطر تهديد هسته اى را كاهش دهد.»
دبيركل سازمان ملل متحد با اشاره به احتمال وقوع يك فاجعه اتمى در يكى از شهرهاى جهان گفت كه «در جهان به هم مرتبط امروز تهديد يكى، تهديد همگان است و ما همه در مسئوليت تامين امنيت براى يكديگر شريك ايم.»
مساله كاربرد وسايل داراى «استفاده هاى دو گانه» كه هم براى صنايع نظامى كاربرد دارد و هم براى اهداف صلح طلبانه، از مسائل اصلى در اين كنفرانس خواهد بود.

بحران پيمان هسته اى
انتظار مى رود كه نمايندگان آمريكا خواستار ممنوعيت استفاده از اين نوع وسايل شوند اما خود آمريكا و چندين كشور ديگر هم اكنون داراى اين نوع وسايل هستند.
خبرنگار ديپلماتيك بى بى سى مى گويد كه پيمان هسته اى به طور روز افزون دچار بحران است، زيرا كشورهاى امضا كننده از يك سو مى توانند تكنولوژى مرتبط با جنگ افزارهاى هسته اى را به دست آورند و از سوى ديگر از اين پيمان خارج شوند بدون آنكه با مجازاتى روبرو شوند.
واشنگتن خواستار اقدام فورى در مورد كره شمالى و ايران است در حالى كه بسيارى از كشورهايى كه سلاح اتمى ندارند از قدرتهاى پنجگانه هسته اى (آمريكا، بريتانيا، فرانسه، چين و روسيه) انتقاد مى كنند كه نتوانسته اند سلاح اتمى را كنار بگذارند.
سه قدرت اتمى ديگر يعنى هند و پاكستان و اسرائيل هنوز اين پيمان را امضا نكرده اند.
از جمله مسايل ديگرى كه انتظار مى رود در اين اجلاس مطرح شود، خوددارى دولت جورج بوش، رئيس جمهورى آمريكا، از امضاى پيمان منع آزمايش هاى هسته اى، خروج از پيمان جلوگيرى از ساخت موشك هاى دوربرد و تلاش براى توليد تسليحات جديد هسته اى است.
موضوع خروج كره شمالى از پيمان منع گسترش جنگ افزارهاى هسته اى در سال ۲۰۰۳ و تصميم اين كشور به جلوگيرى از ورود بازرسان آژانس بين المللى انرژى اتمى و اعلام ادامه فعاليت در زمينه ساخت اسلحه اتمى نيز در اين اجلاس پيگيرى خواهد شد.
مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى در گزارشى به اين اجلاس خواستار آن شده است كه در مورد اقدام شوراى امنيت در قبال كشورهايى كه تعهدات خود را نقض مى كنند تصميم گيرى شود.
در همين اجلاس، تصميم دولت ليبى به توقف برنامه هاى خود در زمينه توليد جنگ افزارهاى كشتار جمعى مورد تقدير قرار مى گيرد.
انتظار مى رود اجلاس مجددا بر حق تمامى كشورها براى برخوردارى از فن آورى صلح آميز هسته اى تحت نظارت كامل آژانس بين المللى انرژى اتمى تأكيد ورزد و همچنين، خواستار پيوستن تمامى كشورهاى عضو به پروتكل الحاقى به ان پى تى شود.
اين پروتكل شامل بازرسى هاى گسترده تر از تاسيسات هسته اى كشورهاى عضو است و تاكنون تنها ۶۸ كشور آن را امضا و تصويب كرده اند.
دولت ايران اين پروتكل را پذيرفته اما هنوز اقدامى براى پيوستن نهايى به آن از طريق اخذ مصوبه مجلس به عمل نياورده است.
پيگيرى مصوبه اجلاس ان پى تى در سال هاى ۱۹۹۵ و ۲۰۰۰ در مورد اعلام خاورميانه به عنوان منطقه عارى از سلاح هاى اتمى نيز از جمله مسايل مورد مذاكره در اين اجلاس خواهد بود.