راه آهن بافق به مشهد به طول حدود هزار كيلومتر با حضور محمد خاتمى رئيس جمهور ايران و نمايندگانى از كشورهاى آسياى ميانه به بهره بردارى رسيد.
اين خط آهن براى اقتصادى كردن مسير ۲۴۴۰ كيلومترى خط آهن بندرعباس- تهران- سرخس به آسياى ميانه ساخته شده است كه نه سال پيش به بهره بردارى رسيد.
طولانى بودن مسير، توجيه اقتصادى طرح را زير سئوال برده بود و بر خلاف پيش بينى اوليه، كشورهاى آسياى ميانه رغبت چندانى به استفاده از اين مسير از خود نشان نمى دادند.
ايران براى رفع اين مشكل، خط آهن ميانبر بافق به مشهد را احداث كرده است كه با بهره بردارى از آن، مسافت دسترسى به آسياى ميانه حدود يك سوم كاهش مى يابد.
افزايش امكان ارتباط نزديك جمهوريهاى آسياى ميانه با آبهاى آزاد و كاهش هزينه حمل و نقل از اهداف اجراى اين طرح است.
حدود هشتصد كيلومتر از اين خط آهن مسير اصلى و دويست كيلومتر بقيه براى دسترسى به معادن داخلى ساخته شده است.
ايران براى ساخت اين خط آهن چهارصد و پنجاه ميليارد تومان هزينه كرده تا علاوه بر ترانزيت كالاهاى كشورهاى همسايه، توليدات معادن ذغال سنگ و سنگ آهن منطقه را به كارخانجات و بنادر حمل كند.
حدود دويست كيلومتر خطوط فرعى اين مسير براى دسترسى به معدن سنگان در استان خراسان و معدن چادرملو در استان يزد ساخته شده است كه سالانه حدود ده ميليون تن مواد معدنى به استانهاى اصفهان، هرمزگان و خراسان منتقل خواهد كرد.
پيش بينى مى شود سالانه دوازده ميليون تن بار و يك و نيم ميليون مسافر از اين طريق جابجا شود.
خط آهن مسير سنگان با خط فرعى به تربت حيدريه و در ادامه به هرات در خاك افغانستان وصل خواهد شد كه به گفته صادق افشار، معاون وزير راه ايران، مسئولان دو كشور براى تأمين هزينه ساخت خط آهن ايران به افغانستان در حال مذاكره اند.
فرسودگى راه آهن
فرسوده بودن ناوگان هوايى، ريلى و جاده اى از مشكلات صنعت حمل و نقل ايران است كه بخشى از آن به تحريم اقتصادى امريكا و بخشى ديگر به كمبود منابع مالى و كم توجهى به صنعت حمل و نقل ناشى شده است.
صنعت هواپيمايى ايران به دليل تحريم آمريكا قادر به نوسازى ناوگان هوايى خود نيست و تلاش ايران در اين زمينه تاكنون بى ثمر مانده است.
آمار تصادفات جاده اى در ايران نيز بسيار بالاست و سالانه بيش از بيست و سه هزار نفر در حوادث جاده اى جان مى سپارند.
در اين مدت كمى بيش از دو هزار كيلومتر راه آهن احداث شده كه بخش عمده آن همين مسير ارتباطى به آسياى ميانه بوده است.
ايران هفت هزار و يكصد كيلومتر راه آهن دارد و دوهزار و سيصد كيلومتر خط آهن نيز در دست ساخت دارد.
راه آهن ايران در سال ۱۳۷۵ در منطقه سرخس به تركمنستان و از آنجا به آسياى ميانه وصل شده اما هنوز حجم ترانزيت كالا از اين طريق به حد مورد انتظار نرسيده است.
مقامات ايران اميدوارند با بهره بردارى از راه آهن بافق به مشهد، مزيت انتقال كالا از اين مسير افزايش يابد و كشورهاى منطقه به تبادل كالا از اين طريق تشويق شوند.