هفته گذشته اخبار ضد و نقيضى درباره حضور فيلمسازان در ستادهاى انتخاباتى نامزدهاى رياست جمهورى در رسانه هاى مختلف منتشر شد. اين اخبار كه بازتاب هاى متفاوتى داشت، توسط برخى فيلمسازان تأييد و برخى ديگر بلافاصله آن را تكذيب كردند.
بهروز افخمى از اولين سينماگرانى بود كه خبر ساخت فيلم تبليغاتى او براى مهدى كروبى در مطبوعات به چاپ رسيد. اين كارگردان باسابقه سينماى ايران بلافاصله در گفتگويى اختصاصى با كروبى و انتشار آن در روزنامه شرق عملاً به تائيد اين خبر پرداخت. اما چاپ خبر ساخت فيلم تبليغاتى محمدباقر قاليباف توسط احمدرضا درويش از سوى ستاد تبليغاتى اين كانديدا، با عكس العمل كارگردان دوئل روبه رو شد.
او در گفتگوى كوتاه تلفنى با خبرنگار شرق اعلام كرد كه اين خبر را نه تأييد مى كند و نه تكذيب. اما جواد شمقدرى سازنده آثار سينماى جنگ، ضمن تأييد خبر ساخت فيلم تبليغاتى براى محمود احمدى نژاد اين كار را جزء وظايف هنرمندان دانست و مسعود كيميايى ضمن تكذيب خبر ساخت فيلم تبليغاتى محسن رضايى اعلام كرد هميشه اين پرهيز كه وارد مسائل سياسى نشود با او همراه بوده.
رسول ملاقلى پور گزينه ديگر ساخت فيلم براى ستاد تبليغاتى محسن رضايى نيز از چنين اتفاقى اظهار بى اطلاعى كرد. به نظر انتشار چنين اخبارى پيش از آن كه نشان از هماهنگى ميان ستادهاى انتخاباتى نامزدها با فيلمسازان باشد حاكى از ايجاد رقابت بين ستادهاى انتخاباتى براى جلب فيلمسازان شهير و اسم و رسم دار است، به طورى كه با انتشار خبرى از يك ستاد انتخاباتى مبنى بر جلب يك فيلمساز و بستن قرارداد با او، بلافاصله ستاد انتخاباتى ديگر به شكل سراسيمه و بدون شناخت از شرايط، موقعيت و سابقه كار فيلمساز موردنظرشان، نام او را به عنوان گزينه اى بهتر و ارجح تر براى رقابت با ستاد انتخاباتى رقيب اعلام مى كند.
انتشار اخبارى مبنى بر ساخت تيزر تبليغاتى توسط فيلمسازان مطرح ممكن است در ظاهر جذاب باشد اما اگر كمى در نام و سابقه اين گزينه ها تامل كنيم متوجه مى شويم اكثر اين كارگردان ها تاكنون هيچ فعاليت تبليغاتى ـ چه سينمايى و چه غيرسينمايى ـ نداشته و حتى آنونس و تيزرهاى فيلم هايشان را به ديگران سفارش مى دهند. به نظر مى رسد مشكل اصلى ستادهاى تبليغاتى نامزدهاى رياست جمهورى ناآشنايى با مقوله هاى هنرى و روابط در سينما است. آنها تنها درصدد جلب نام هاى تاثيرگذار و پرطرفدار هستند. اما ممكن است نام فيلمسازى مطرح در كنار يك نامزد انتخاباتى بتواند پيامدهاى مثبتى چون ديدار با هنرمندان براى جلب آرا، استفاده از نام هنرمندان در پوسترها و مواد تبليغى و تصويرى فيلم تبليغاتى را فراهم كند اما نكته بسيار مهم كه ناديده گرفته مى شود تخصص و شناخت فيلمسازان از توليد فيلم هاى تبليغاتى اى است كه اين روزها به عنوان يك تخصص در دانشگاه هاى مهم دنيا چندين واحد درسى دارد.

رقابت ستادهاى انتخاباتى براى جذب سينماگران مطرح
تاكنون طى دو دوره برگزارى انتخابات رياست جمهورى، ۱۴ فيلم تبليغاتى براى ۱۳ كانديدا ساخته شده است. اغلب كارگردانان اين فهرست قصد افشاى نام خود را ندارند؛ چه از يك طرف از تبعات آن دل خوشى ندارند و از طرفى ديگر به دليل دخالت كانديداها و مشاورانشان در ساخت فيلم هاى تبليغاتى آنها نمى توانند امضاى خودشان را پاى فيلم بگذارند. اما گويا در انتخابات آينده قرار است حضور فيلمسازان در ستادهاى تبليغاتى خود به عامل رقابت تبديل شود و فعلاً بهروز افخمى از همه پيشى گرفته و خودش از ساخت فيلم تبليغاتى مهدى كروبى خبر داده است.
اين كارگردان مطرح سينما كه در دوره هفتم انتخابات رياست جمهورى به اتفاق سيف الله داد و احمد مراد پور فيلم تبليغاتى سيدمحمد خاتمى را ساخت و گفت وگوهاى استوديويى خاتمى در سال ۸۰ هم به كارگردانى او بود، اين بار قصد دارد فيلم تبليغاتى كسى را بسازد كه روزى در مجلس شوراى اسلامى رئيس او بود و با ديدگاه هاى سياسى، اقتصادى و فرهنگى اش از نزديك آشنا است. او كروبى را آدم تودار و مصلحت انديش معرفى مى كند كه دعواهايش را پشت پرده انجام مى دهد و بى پرده حرف زدن را دوست ندارد. بهروز افخمى كه در سينما كارگردان محبوبى است و توانسته با آثارش هم تماشاگران و هم منتقدان را با خود همراه كند مطمئناً براى ساخت فيلم تبليغاتى مهدى كروبى مشكلات و موانع خاص خودش را خواهد داشت.
او در ليد گفت و گويش با كروبى كه چندى پيش در روزنامه شرق چاپ شد مى نويسد: «... گرفتارى بزرگ من در هنگام انجام اين گفت و گو و تدوين گزيده اى كه مى خوانيد اين بود كه او (كروبى) را متقاعد كنم حرف هايش را بزند و گوشه و كنار آنها را نتراشد. با اين حال نكات بسيار مهمى گفته شد و بعد به دستور ايشان حذف شد...» اما احمدرضا درويش كه چهار سال پيش در دوره هشتم در ستاد انتخاباتى سيدمحمد خاتمى حضورى فعال داشت و فيلم تبليغاتى او را ساخت از ديگر فيلمسازانى است كه خبر بستن قرارداد او با ستاد تبليغاتى «محمدباقر قاليباف» براى انجام كليه امور تبليغاتى و به ويژه ساخت فيلم تبليغاتى اين كانديدا در رسانه ها منتشر شد. اما احمدرضا درويش كه هنگام انتشار اين خبر در پاكستان به سر مى برد در گفتگويى با خبرنگار شرق ضمن اظهار بى اطلاعى از چنين خبرى با گله از رسانه ها مى گويد: «اين خبر را نه تكذيب مى كنم و نه تائيد.»
با اين وجود به نظر مى رسد محمدباقر قاليباف حساب ويژه اى روى هنرمندان و على الخصوص سينماگران باز كرده است او در حال حاضر با راه اندازى سايتى با نام www. Entekhab9.ir فعاليت تبليغاتى چشمگيرى دارد به طورى كه در طول اين مدت با نظرخواهى از فيلمسازان مطرح سينما همچون داريوش مهرجويى، داريوش ارجمند، ابوالفضل جليلى، احمد نجفى، محمدعلى كشاورز، جهانگير الماسى، عليرضا امينى و... نظرات مثبت اين سينماگران را نسبت به كانديداى مورد نظرشان جلب كرده و به چاپ رسانده است. اما خبرى كه خبرگزارى مهر به نقل از منابع نزديك به ستاد انتخاباتى «محسن رضايى» در ساخت فيلم تبليغاتى اين كانديدا به چاپ رساند بازتاب فراوان و متفاوتى داشت. اين خبر حاكى از آن بود كه مسعود كيميايى فيلمساز كهنه كار سينماى ايران اصلى ترين گزينه براى ساخت فيلم تبليغاتى محسن رضايى در نظر گرفته شده است. در عين حال مديران ستاد تبليغاتى اين كانديدا گفتگوهايى نيز با رسول ملاقلى پور داشته اند كه در صورت عدم تحقق گزينه اول، ساخت فيلم تبليغاتى را به وى بسپارند.»
اين خبر از آن جهت قابل تامل بود كه ناصر شفق تهيه كننده سينما كه مسئوليت تبليغات ستاد انتخاباتى محسن رضايى را برعهده دارد پيش از اين در فيلم «فرياد» تهيه كننده كيميايى بوده و به هرحال رابطه خوبى با او دارد. اما مسعود كيميايى در پاسخ به خبرنگار شرق مبنى بر صحت و سقم اين خبر گفت: «با احترامى كه براى تمامى كانديداها قائلم بايد بگويم كه چنين خبرى صحت ندارد و هيچ گونه ملاقاتى با بنده در اين خصوص از جانب ستاد آقاى محسن رضايى و در كل با هيچ يك از كانديداها نشده است.» او در پاسخ به اين سئوال كه در صورت پيشنهاد ساخت چنين فيلمى عكس العمل او چه خواهد بود مى گويد: «هميشه اين پرهيز كه وارد مسائل سياسى نشوم با بنده بوده است.» رسول ملاقلى پور كه در ادامه خبر از اوبه عنوان گزينه ديگر براى ساخت فيلم تبليغاتى محسن رضايى نام برده شده نيز در گفتگويى با شرق گفت: «من براى محسن رضايى احترام قائلم اما از چنين خبرى هيچ اطلاعى ندارم.» اين فيلمساز كه در بين سينماگران به صراحت در كلام شهره است از گفتگوى چند دقيقه اى با شرق تنها اجازه چاپ همين دو جمله را به مى دهد. ساخت فيلم تبليغاتى محمود احمدى نژاد توسط جواد شمقدرى فيلمساز حزب اللهى و از نورچشمى هاى رهبرى، از ديگر اخبارى بود كه در اين زمينه منتشر شد. جواد شمقدرى با تائيد اين خبر گفت: «تاكنون صحبت هائى از سوى ستاد انتخاباتى دكتر محمود احمدى نژاد با بنده شده كه قرار قطعى ساخت فيلم تبليغاتى براى ايشان تا دو روز ديگر مشخص مى شود.» او تنها مشكلش براى ساخت فيلم احمدى نژاد را كارهاى شخصى اش عنوان مى كند و مى گويد: «اگر بتوانم ظرف اين دو روز كارهايم را رفع و رجوع كنم به احتمال قوى پيشنهاد ساخت اين فيلم را مى پذيرم.» شمقدرى ضمن ملى خواندن اين حركت ادامه مى دهد: «بحث انتخابات مشاركت همه مردم را مى طلبد. هنرمندان علاوه بر رأى دادن مى توانند به اين شكل نيز در انتخابات حضور فعال داشته باشند.» اين كارگردان راست گرا در پاسخ به اين سئوال كه سياست ها و روش هاى اجرايى احمدى نژاد او را در پذيرش اين پيشنهاد جذب كرده يا ساخت فيلم تبليغاتى را فقط يك كار فنى و سينمايى مى داند مى گويد: «من همان طور كه در ساخت فيلم سينمايى جهت گيرى خاص خودم را دارم و به يك اصولى پايبندم مطمئناً در پذيرش اين پيشنهاد مسائلى را لحاظ كرده ام. من كار فيلمسازى را فقط يك كار فنى نمى دانم، چون بخشى از وجودم را براى توليد آن هزينه مى كنم.» شمقدرى در ادامه درباره اين كه آيا تخصصى در ساخت اين گونه آثار تبليغاتى دارد مى گويد: «من ساخت فيلم تبليغاتى براى يك نامزد رياست جمهورى را به مفهوم يك كار تجارى نگاه نمى كنم؛ بلكه آن را يك كار مستند مى دانم كه معنا و مفهوم خاص خودش را دارد.» او در ادامه مى افزايد: «من در اواخر سال هاى جنگ از كارخانه توليد موشك در ايران فيلمى مستند ساختم تا قدرت علمى و دانش فنى جوانان ايرانى را نشان دهم و طبق شنيده هايم اين فيلم آقاى رفسنجانى را كه در آن دوره رئيس مجلس شوراى اسلامى بود چنان تحت تأثير قرار داد كه اشك در چشمانش جمع شد. اين را گفتم تا به اين قضيه اشاره كنم كه يك فيلم صنعتى هم اگر صرفاً به ديده يك كار تجارى نگاه نشود مى تواند تأثير خود را بگذارد.» به گزارش خبرگزارى مهر على لاريجانى رئيس سابق سازمان صداوسيما از كانديداهاى احتمالى رياست جمهورى است كه در ستاد تبليغاتى خود از برخى هنرمندان بهره گرفته است، هر چند به طور رسمى هنوز مشخص نشده چه كسى ساخت فيلم تبليغاتى او را پذيرفته است. اين خبرگزارى ادامه مى دهد: شايعه بود فخيم زاده و تبريزى فيلم تبليغاتى لاريجانى را مى سازند كه آنان در گفت وگو با فارس اين خبر را تكذيب كردند. مهدى فخيم زاده گفت: تا اين لحظه در اين زمينه با من صحبتى نشده است و كمال تبريزى اعلام كرد قصد همكارى با هيچ نامزد رياست جمهورى را در اين زمينه ندارد و از ورود به عالم سياست پرهيز مى كند.
اين خبرگزارى در ادامه گزارشش مى نويسد: ديگر كانديداى احتمالى رياست جمهورى، احمد توكلى است. در دوره گذشته، فيلم تبليغاتى توكلى توسط سيدضياءالدين درى ساخته شد كه اين فيلم به دليل محتواى خاص خود، جنجال هائى را به وجود آورد. «درى» در آن سال علاوه بر اين فيلم، فيلم تبليغاتى على فلاحيان، ديگر كانديداى رياست جمهورى در دوره هشتم را هم كارگردانى كرده كه اين فيلم نيز به دليل مسائل مطرح شده در آن از جمله پرداختن به موضوع قتل هاى زنجيره اى، اجازه پخش نيافت. فعلاً مشخص نيست چه كسى فيلم احمد توكلى را خواهد ساخت. اين خبرگزارى در ادامه گزارشش مى نويسد: يكى از اعضاى ستاد هاشمى رفسنجانى نيز گفت: تاكنون با هيچ فيلمسازى مذاكره نكرده ايم و قرار است با اعلام رسمى آقاى هاشمى در انتخابات، تبليغات اين نامزد رياست جمهورى آغاز شود. محسن مهرعليزاده نيز در حال رايزنى با تعدادى از فيلمسازان جهت ساخت فيلم تبليغاتى است. اين خبر را مسئول كميته هنرمندان ستاد تبليغاتى مهرعليزاده اعلام كرد و گفت: تا پايان اين هفته وضعيت فيلم تبليغاتى ايشان مشخص مى شود. ديگر نامزدهاى رياست جمهورى از جمله على اكبر ولايتى و مصطفى معين هنوز فعاليت خود را در اين زمينه آغاز نكرده اند.

نخستين حضور سينماگران در تبليغات انتخاباتى
از ۸ سال پيش كه نامزدهاى انتخابات رياست جمهورى توانستند براى تبليغات خود سى دقيقه از زمان پخش شبكه هاى سيماى جمهورى اسلامى را به خود اختصاص دهند مرز باريك سياست و سينما به شكل چشمگيرى باريك تر و دسته بندى هنرمندان سينماى ايران چون جناح هاى سياسى محسوس تر شد. حسن اين اتفاق براى فيلمسازان بيشتر از مردم بود، چه مردم فهميدند كدام فيلمساز تمايل سياسى نهفته اش به كدام جناح است. فيلمسازانى كه فيلم هاى تبليغاتى شان متعلق به نامزد برگزيده بود در طول چهار سال رياست آن نامزد در كاخ رياست جمهورى توانستند به شكل قابل توجهى در چارچوب هاى سياسى و اقتصادى سينماى كوچك ايران ارتقاءپيدا كنند. سيف الله داد و بهروز افخمى، در طول ۸ سال گذشته در معاونت سينمايى، مجلس شوراى اسلامى و به عنوان سينماگران سياستگزار حرف اول را زدند و بسيارى معتقدند ساخت فيلمى با پروداكشنى چنين عظيم به كارگردانى احمدرضا درويش بى ارتباط با اين قضيه نيست. البته استثناى احمد مرادپور را نبايد فراموش كرد. كسى كه در توليد فيلم انتخاباتى سيدمحمد خاتمى در سال ۷۶ نقش كليدى داشت و در طول اين ۸ سال نه تنها ارتقايى نيافت بلكه محوتر هم شد. با اين پيش زمينه، برخلاف نظر سازندگان فيلم هاى تبليغاتى براى نامزدهاى بازنده، فيلم تبليغاتى فقط يك سفارش نيست بلكه شايد كليد گم شده سرنوشت فيلمساز هم باشد.