بيش از دو ماه پس از برگزارى انتخابات مجمع ملى عراق، رهبران سياسى اين كشور سرانجام بر سر انتخاب رئيس جمهورى جديد و معاونان وى به توافق رسيدند.
نمايندگان مجمع ملى- پارلمان انتقالى- عراق در جلسه خود در روز چهارشنبه، ۶ آوريل، جلال طالبانى، از رهبران كرد عراق را به رياست جمهورى و عادل عبدالمهدى، يك شخصيت شيعه، و غازى ياور، از رهبران عرب سنى مذهب و رئيس جمهورى موقت قبلى را به عنوان دو معاون رئيس جمهورى انتخاب كردند.
اوايل هفته جارى، نمايندگان مجلس يك شخصيت سنى مذهب به نام حاجم حسنى را به رياست پارلمان و يك نماينده شيعه و يك نماينده كرد را به عنوان معاونان وى برگزيدند.
نتيجه رأى گيرى روز چهارشنبه از قبل قابل پيش بينى بود و گفته مى شد كه سرانجام رهبران گروه هاى مختلف سياسى و قومى در مورد رئيس جمهورى به توافق رسيده اند.
با تأييد انتصاب رئيس جمهورى، انتقال قدرت از دولت موقت سابق به دولت انتقالى امكانپذير مى شود.
انتظار مى رود كه رئيس جمهورى به زودى شخصى را، كه به احتمال زياد از شخصيت هاى شيعه خواهد بود، به عنوان نخست وزير به پارلمان معرفى كند.
وظيفه دولت جديد
براساس برنامه زمانبندى شده، از جمله مسئوليت هاى مهم پارلمان كنونى تدوين قانون اساسى است كه پس از تصويب در يك همه پرسى، برگزارى انتخابات پارلمان اصلى و استقرار دولت را در پى خواهد داشت.
براساس مصوبه شوراى امنيت سازمان ملل متحد، با استقرار دولت جديد دوره مأموريت نيروهاى ائتلاف به رهبرى آمريكا در عراق به پايان مى رسد هرچند دولت آينده مى تواند از كشورهاى عضو ائتلاف بخواهد همچنان براى كمك به حفظ امنيت عراق نيروهاى خود را در اين كشور حفظ كنند.
غازى ياور يه عنوان يكى از دو معاون رياست جمهورى انتخاب شد
گزارش شده است كه جريان رأى گيرى پارلمان و تأييد رئيس جمهورى جديد در زندان براى صدام حسين، رئيس جمهورى سابق عراق، و ساير مقامات رژيم سابق پخش شد با اين هدف كه آنان از ناممكن بودن بازگشت به قدرت اطمينان حاصل كنند.
با انتخاب يك شخصيت كرد به مقام رياست جمهورى، كه عمدتا سمتى تشريفاتى است، احتمال انتصاب يك شخصيت شيعه به عنوان نخست وزير و حضور دو شخصيت عرب سنى مذهب به عنوان معاون رئيس جمهورى و رئيس مجلس، ظاهرا تلاش رهبران سياسى براى مشاركت دادن تمامى گروه ها در قدرت به نتيجه رسيده است.

پيامدهاى احتمالى براى ايران
جلال طالبانى، رهبر اتحاد ميهنى كردستان عراق كه روز چهارشنبه ۶ آوريل توسط مجلس تازه تاسيس اين كشور به عنوان رئيس جمهور دولت انتقالى عراق انتخاب شد، روابطى نسبتا نزديك با جمهورى اسلامى دارد.
وى بارها با مقامهاى ايران ديدار كرده و در اين ديدارها، بعضا از موضوعاتى مانند لزوم محاكمه رهبران سازمان مجاهدين خلق (گروه مسلح مخالف جمهورى اسلامى كه صدام حسين در خاك عراق به آنها پايگاه داده بود) صحبت كرده كه شديدا مورد توجه و خواست ايران است.
اما انتخاب جلال طالبانى به عنوان نخستين رئيس جمهور كرد در عراق، مى تواند به طور بالقوه براى ايران مسايلى در پى داشته باشد، به ويژه اگر ورود او به حاكميت، از ديد كردهاى منطقه به عنوان نماد ايستادگى كردها ارزيابى شود.
كردهاى ايران كه حدود ۷ درصد از جمعيت اين كشور را تشكيل مى دهند، در ساختار حكومت نقش چندانى ندارند و حتى بسيارى از مقامهاى محلى در شهرها و مناطق كردنشين از مركز اعزام مى شوند. در چنين شرايطى، انتخاب يك كرد به عنوان رئيس جمهور در عراق، با وجود اينكه پست رياست جمهورى در ساختار جديد عراق منصبى عمدتا تشريفاتى است، براى ايران خالى از دردسر نخواهد بود و تقاضا و اشتياق كردهاى اين كشور براى كسب جايگاه بهتر در ساختار قدرت را افزايش خواهد داد.
اما مشكلات ايران به همينجا محدود نخواهد شد. اكنون كه ساختار حكومت عراق در حال شكل گيرى است، گام مهم بعدى در اين كشور، تدوين قانون اساسى است. جايگاه قوميتها، به ويژه كردها در اين قانون هرچه باشد، عواقبى را در مناطق كردنشين ساير كشورهاى منطقه كه جمعيت كرد دارند و از جمله ايران به همراه خواهد داشت.
علاوه بر اينها، حضور كردها در سطوح بالاى حاكميت عراق، بر موضعگيرى هاى بعدى اين كشور در قبال هرگونه اقدام ايران، تركيه و سوريه (كشورهايى كه كردها در آن زندگى مى كنند) در مناطق كردنشين خود تأثير خواهد گذاشت.
مبناى عمده دوستى ايران و گروه هاى كرد عراق در دهه هاى اخير عمدتا وجود يك دشمن مشترك (حكومتهاى پيشين عراق) بود و كردها به ايران، به عنوان يك متحد استراتژيك مى نگريستند اما اكنون دشمن مشترك از ميان رفته و ورود كردها به حاكميت معادلات موجود در روابط دو كشور را كاملاً تغيير خواهد داد. اكنون در اين معادلات تازه، ايالات متحده آمريكا نيز به عنوان متحد صاحب نفوذ عراق وارد شده است.
مقام هاى كاخ سفيد كه زحمت لشكركشى بزرگ و جنگ را بر خود هموار كرده اند، اميدوارند حكومتى نمونه در عراق تشكيل دهند تا الگويى براى ساير كشورهاى خاورميانه باشد. يكى از نگرانى هاى عمده آمريكايى ها در اين ميان نفوذ برخى كشورهاى منطقه و از جمله ايران در اوضاع عراق است. كاخ سفيد گاه و بيگاه ايران را متهم به دخالت و كار شكنى در اوضاع عراق مى كند و به دقت تحركات موجود را زير نظر دارد.
شايد مقام هاى عراقى، دست كم شيعيان و كردها كه از گذشته روابط بهترى با ايران داشته اند، به اندازه مقام هاى كاخ سفيد نسبت به ايران بدبين نباشند اما اوضاع از ديد آنها نيز نمى تواند مانند گذشته باشد زيرا خواه ناخواه آنها نيز اكنون با ورود به حاكميت، وارد عرصه تازه اى در قبال همسايه پر نفوذ خود خواهند شد.
جانى دايموند گزارشگر بى بى سى در استانبول درگزارشى زير عنوان واكنش تركيه به رياست جمهورى يك كرد بر عراق مى نويسد
در پى تعيين جلال طالبانى، رهبر اتحاديه ميهنى كردستان عراق به رياست جمهورى انتقالى عراق، عبدالله گل، وزير خارجه تركيه كه در ديدارى از امارات متحده عربى به سر مى برد آقاى طالبانى را سياستمدارى باتجربه توصيف كرد و به خبرنگاران گفت كه انتظار انتخاب وى به اين سمت مى رفته است.
اين در حالى است كه بخش بزرگى از خاك تركيه زيستگاه جمعيتى چندين ميليونى از كردهاست و ارتش و نيروهاى امنيتى تركيه بيش از يك دهه درگير جنگ با كردهاى جدايى طلب بوده اند.
تركيه نگرانى عميقى نسبت به آينده عراق دارد و از آن روزى بيمناك است كه كردهاى شمال عراق كه در حال حاضر اداره امور خود را خودشان در دست دارند اعلام استقلال كنند.
بسيارى از دست اندركاران سياست خارجى تركيه و همچنين نظاميان اين كشور معتقدند كه استقلال كردهاى عراق به تنش در مناطق كردنشين تركيه مى انجامد.
جلوس جلال طالبانى بر مسند رياست جمهورى عراق هم تسكينى بر اين نگرانى است و هم تشديد كننده آن.
بخش تسكين دهنده آن اين است كه با رياست جمهورى جلال طالبانى بر عراق، كردها چنان درگير و مقيد به وحدت و يكپارچگى عراق مى شوند كه ديگر امكان مطرح كردن استقلال يا خودمختارى تمام عيار برايشان نمى ماند.
بخش تشديد كننده نيز اين است كه مردى به رياست جمهورى عراق رسيده كه تركيه دل خوشى از او ندارد اما اكنون اين مرد صاحب نفوذ شده است.
برخى از مقامهاى ترك نمى توانند ناراحتى خود را از اينكه نفوذ اتحاديه ميهنى و حزب دموكرات كردستان عراق افزايش يافته است پنهان كنند و نخست وزير و وزير خارجه تركيه نيز اين شيوه را در پيش گرفته اند كه مصر بر حفظ يكپارچگى عراق باشند و پى در پى بر اهميت آن پاى بفشرند.
عبدالله گل مى گويد وظيفه جلال طالبانى حفظ يكپارچگى عراق است.
اما آنچه خيليها در تركيه مى خواهند بفهمند اين است كه آيا در انتخاب جلال طالبانى به رياست جمهورى معامله اى بر سر منابع نفتى كركوك عراق صورت گرفته است يا نه.
تركيه نگران اين است كه كنترل كركوك و منابع نفت آن به دست كردها بيفتد و بدين ترتيب علاقه آنان به استقلال افزايش يابد.

زندگينامه جلال طالبانى
نمايندگان مجمع ملى- پارلمان انتقالى- عراق در جلسه خود در روز چهارشنبه، ۶ آوريل، جلال طالبانى، از رهبران كرد عراق را به رياست جمهورى دولت انتقالى اين كشور برگزيدند.
جلال طالبانى از جمله رهبران كردهاى عراق است كه در خلال چهار دهه گذشته در صحنه سياسى كردستان عراق مطرح بوده است.
وى در سال ۱۹۳۳ متولد شد و از اوايل دهه ،۱۹۵۰ به عنوان عضو بنيانگذار اتحاديه دانشجويان وابسته به حزب دموكرات كردستان وارد فعاليتهاى سياسى شد و در سال هاى بعدى، به مقام عضو ارشد حزب ارتقاءيافت.
در سال ،۱۹۶۱ جلال طالبانى در قيام كردهاى عراق عليه حكومت عبدالكريم قاسم، رئيس جمهورى وقت عراق، شركت كرد و پس از سرنگونى قاسم در يك كودتاى نظامى، عضو هيأت اعزامى كردها براى مذاكره با رئيس جمهورى عراق بود كه در سال ۱۹۶۳ صورت گرفت و براى چند سال، باعث توقف فعاليت كردها عليه حكومت مركزى شد.
از همان دهه، حزب دموكرات به تدريج گرفتار اختلاف داخلى شد و در سال ،۱۹۷۵ جلال طالبانى و گروهى از مخالفان مصطفى بارزانى، رهبر وقت حزب دموكرات كردستان، با جدايى از حزب دموكرات، اتحاد ميهنى كردستان را تاسيس كردند.
از سال بعد، مبارزه مسلحانه اتحاد ميهنى با دولت مركزى آغاز شد در حاليكه رقابت بين اين گروه و حزب دموكرات به جنبه اى از تحولات سياسى كردستان عراق تبديل شده بود.
در جريان جنگ ايران و عراق كه با قيام كردهاى عراقى عليه رژيم صدام حسين همراه شد، آقاى طالبانى در سال ۱۹۸۸ به ايران گريخت در حاليكه سركوب كردها، از جمله كاربرد اسلحه شيميايى در شهرهاى كردنشين، ادامه داشت.
در سال ،۱۹۹۰ ارتش صدام حسين كويت را به اشغال خود در آورد اما با مداخله نيروهاى ائتلاف خاك اين كشور را ترك كرد.
پس از شكست نيروهاى عراقى در سال ،۱۹۹۱ بخش كردنشين شمال عراق به عنوان منطقه پرواز ممنوع عملا از حوزه عمل دولت مركزى اين كشور خارج شد.
خواست كردها
در پى برگزارى انتخابات در منطقه كردنشين شمال عراق، حزب دموكرات و ائتلاف ميهنى كردستان نوعى دولت خودمختار را براى اداره امور منطقه تشكيل دادند اما به زودى رقابت بين دو گروه مجددا شدت گرفت.
اين اختلافات سرانجام به جنگ «برادركشى» بين افراد دو گروه كرد منجر شد كه تا سال ۱۹۹۸ و ميانجيگرى ايالات متحده و امضاى توافق صلح بين جلال طالبانى و مسعود بارزانى، رهبر حزب دموكرات، ادامه داشت.
با حمله نظامى ائتلاف به رهبرى آمريكا به عراق و سقوط رژيم صدام حسين در سال ،۲۰۰۳ آقاى طالبانى به عنوان يكى از شخصيت هاى بارز كرد در فعاليت هاى سياسى مشاركت داشته است.
در حاليكه مجمع ملى و دولت انتقالى وظيفه تدوين و تصويب قانون اساسى عراق را برعهده دارند، كردهاى عراقى خواهند كوشيد نوعى خودمختارى داخلى بيشتر براى مناطق كردنشين در اين قانون منظور شود.
در هرحال، رهبران كردهاى عراق پس از چندين دهه تلاش براى جدايى از عراق اينك فعاليت در چارچوب يك حكومت مركزى دموكراتيك را برگزيده اند.
نسبت كردهاى عراق، كه اكثر آنان سنى مذهب هستند، در كل جمعيت عراق حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد تخمين زده شده در حاليكه شيعيان بيش از ۶۰ درصد جمعيت را تشكيل مى دهند.
با اينهمه، در رژيم سابق عراق قدرت سياسى عمدتا در دست اعراب سنى مذهب متمركز بود و شيعيان و كردها با محدوديت و سركوب سياسى مواجه بودند.