با توجه به آخرين نتايج به دست آمده از مذاكرات ديپلمات هاى ايرانى، اكنون مى توان گفت كه خداحافظى با غنى سازى حقيقت دارد و با اين حساب، تلاش پانزده ساله كارشناسان ايرانى و خارجى كه در استخدام ايران هستند در دستيابى گام به گام به فناورى پيشرفته توليد سوخت هسته اى، محكوم به شكست شده است.
يك كارشناس ارشد انرژى هسته اى مى گويد: طى اين سالها، تلاش هاى گسترده اى از سوى مسئولان، پژوهشگران و كارشناسان انرژى اتمى انجام شد تا ايران بتواند در يك روند گام به گام به مراحل مختلف غنى سازى اورانيوم و توليد سوخت هسته اى دست پيدا كند.
وى گفت: با توجه به تحريم هاى گسترده اى كه طى اين سال ها عليه ايران به اجرا گذاشته شده بود، رشد صنعت اتمى كه يك جهش تكنولوژيك به شمار مى رود، با دشوارى هاى فراوانى روبه رو بود، اما پژوهشگران از هر راه ممكن بهره بردند تا به مرحله كنونى رسيدند و توانستند انجام بخش اعظم مراحل توليد سوخت هسته اى به صورت صنعتى را در كشور امكان پذير كنند.
اين كارشناس ارشد انرژى اتمى با اشاره به پنج مرحله غنى سازى اورانيوم توضيح داد: مرحله نخست اين فرايند، استخراج سنگ اورانيوم از معادن است كه در ساغند يزد انجام مى شود و سپس سنگ هاى معدنى با انتقال به اردكان، فرآورى و تبديل به كنسانتره «اكسيد اورانيوم» مى شود كه در اصطلاح به آن «كيك زرد» مى گويند.
وى افزود: در مرحله دوم، كيك زرد در كارخانه «UCF» اصفهان به كمك چند واسطه، به فلوريداورانيوم ( (UF6 با غناى طبيعى تبديل مى شود و پس از آن، اين محصول براى بالا بردن درصد اورانيوم آن تا ۵‎/۳ درصد، به كارخانه نطنز منتقل مى شود.
در اين مرحله، فلوريد اورانيوم در دستگاه هاى سانتريفيوژ، غنى سازى مى شود و اين بار فلوريد اورانيوم كه اورانيوم آن از غناى ۵‎/۳ درصدى برخوردار است، دوباره به كارخانه «UCF» اصفهان منتقل شده و در مرحله پنجم و پايانى، با فعل و انفعالات شيميايى كه صورت مى گيرد، به اكسيد اورانيوم تبديل شده و در قلاف هاى زيركونيوم قرار مى گيرد تا جهت استفاده در توليد برق، به نيروگاه اتمى منتقل گردد.
اين كارشناس هسته اى سپس گفت: با شرايط به وجود آمده گفته مى شود به ايران تنها اجازه به حركت درآوردن ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ دستگاه سانتريفيوژ داده مى شود كه حركت اين تعداد دستگاه، نه تنها كاربرد صنعتى ندارد، بلكه نتايج آن در موارد تحقيقاتى و آزمايشگاهى نيز چندان قابل اعتنا نيست.
وى گفت: با توجه به مراحل پنج گانه توليد سوخت هسته اى، حذف يك مرحله از آن به بى نتيجه ماندن كل مراحل قبلى مى انجامد و باعث مى شود تمام تلاش هاى انجام شده طى اين سال ها بى اثر شود.
وى توضيح داد: البته وجود دارند كشورهايى كه يكى، دو مرحله نظير استخراج و فرآورى اورانيوم را خودشان انجام مى دهند و مراحل بعدى را به كشورهاى ديگرى واگذار مى كنند، اما با توجه به اين كه براى تأمين سوخت هسته اى سالانه نيروگاهى نظير نيروگاه بوشهر، تنها به حدود ده تا پانزده ميليون دلار نياز است، انجام مراحل قبل از غنى سازى با سانتريفيوژها و انجام غنى سازى در خارج از كشور، به هيچ عنوان داراى صرفه اقتصادى نيست.
اين كارشناس در پايان گفت: با توجه به مشكلات امنيتى و اقتصادى مربوط به حمل اورانيوم پيش از توليد ميله هاى سوخت هسته اى، اين تئورى كه اورانيوم فرآورى شده را پيش از غنى سازى به كشور ديگرى مانند روسيه منتقل و در آن غنى سازى انجام و مجددا اورانيوم غنى شده براى توليد ميله سوخت به ايران منتقل كنيم، اقدامى بدون توجيه، گران و بى اساس است و به اين خاطر، تعطيلى بخش غنى سازى، به معناى هدر رفت دست كم پنج ميليارد دلار سرمايه گذارى انجام شده در مورد چرخه سوخه هسته اى است.