مراسم چهارشنبه سورى، در آخرين سه شنبه سال با بروز درگيريهاى پراكنده در تهران برگزار شده است و دست كم سه نفر نيز بر اثر انفجار مواد آتشزا جان خود را از دست داده اند.
برگزارى مراسم چهارشنبه سورى كه با افروختن آتش در كوچه ها و خيابانها، انفجار ترقه و نارنجكهاى دست ساز و نورافشانى و پرتاب فشفشه همراه است، در سالهاى پس از انقلاب اسلامى ايران، دخالت پليس و نيروهاى موسوم به «لباس شخصى» را به دنبال داشته كه به برخورد، گاه برخوردهاى خشن، با جوانان مى پرداختند.
در سال هاى قبل به خصوص گروه هاى موسوم به لباس شخصى، سوار بر موتورسيكلت به تعقيب جوانان در كوچه و خيابان ها و گاه ضرب و شتم كسانى كه چهارشنبه سورى را جشن مى گرفتند مى پرداختند.
اما امسال مسئولان شهردارى همچون سال گذشته، از سازماندهى براى مراسم آتشبازى و جشن در سى نقطه از جمله پارك قيطريه، پارك ملت و ميدان محسنى خبر داده بودند كه بر اساس گزارش خبرگزارى دولتى ايران، دست كم در برخى از پرمراجعه ترين محلها برگزار نشده است.
در اين مناطق، به جاى برگزارى جشن و شادمانى، مأموران گشت نيروهاى انتظامى و نيروهاى پياده پليس ديده مى شدند كه محل را تحت نظر داشتند.
مقامات انتظامى پيشاپيش اعلام كرده بودند كه از برخورد مستقيم پرهيز مى كنند و قصد ندارند از برگزارى اين آيين سالانه جلوگيرى كنند. به گفته اين مقامات، پليس تنها براى پيگيرى شكايت شهروندانى كه مورد آزار و اذيت قرار بگيرند، حضور خواهد داشت.
با وجود اين، خبرگزارى دولتى ايران، ايرنا از بروز درگيرى ميان پليس ضدشورش و جوانان در برخى از مناطق شهر تهران خبر داد.
به گزارش ايرنا، مأموران ضدشورش صدها نفر از دختران و پسران جوان را كه در خيابان ميرداماد و اطراف ميدان مادر (محسنى) حضور داشتند، متفرق كردند.
اين دختران و پسران جوان از نقاط مختلف تهران براى شركت در مراسم شب چهارشنبه سورى به اين ميدان آمده بودند.
تجمع و درگيرى در ميدان محسنى
ميدان محسنى نه تنها در جشنهايى همچون چهارشنبه سورى، بلكه در شادمانى هاى پس از مسابقات فوتبال و حتى عزاداريهاى مذهبى در دهه اول محرم نيز محل تجمع جوانان تهرانى بوده است. چنين تجمعهايى گاه با برخورد مأموران انتظامى، پليس ضد شورش و نيروهاى «لباس شخصى» روبرو شده است.
شامگاه سه شنبه هم مأموران نيروى انتظامى با موتورهاى ويژه به سمت جوانانى يورش بردند كه در اين ميدان گرد آمده بودند. به گزارش ايرنا در اين «تعقيب و گريز» تعداد زيادى از زنان و كودكان در حين فرار به زمين افتادند و برخى دچار آسيب شدند.
هرچند ايرنا از پراكنده شدن جوانان از ميدان محسنى خبر داده است اما گزارش مى دهد كه صدها نفر از جوانان همچنان در خيابانهاى منتهى به ميدان حضور داشتند و با انواع مواد محترقه و آتشزا و نارنجكهاى دستى به «آتش بازى و پايكوبى» مشغول بودند.
ايرنا همچنين از حضور نيروى انتظامى در برخى ديگر از نقاط پرتجمع تهران خبر داده است، اما باوجود استقرار پليس، مراسم چهارشنبه سورى در اين مناطق نيز با حضور انبوه جوانان برگزار شده است. خبرگزارى دولتى ايران نوشت كه پليس علاوه بر ميدان محسنى، در كوى نصر (گيشا)، صادقيه و چند منطقه ديگر تهران، باتوم برقى و گاز اشك آور به كار برده است تا جوانان را پراكنده كند.
حدود ده نفر از جوانانى كه در ميدان محسنى و پارك ملت حضور يافته بودند، توسط مأموران انتظامى بازداشت شدند؛ پنج پسر جوان و يك دختر در خيابان ولى عصر مقابل پارك ملت و چهار نفر از پسرانى كه نارنجك دست ساز به همراه داشتند در ميدان محسنى دستگير شدند.
تهران در آتش
شامگاه سه شنبه، ساختمانهاى بلند شهرك اكباتان، كمينگاهى براى پرتاب نارنجك و مواد آتشزا شد. اين نارنجكهاى دست ساز از طبقات مختلف پرتاب مى شد و به گزارش ايرنا، امنيت عابران و حتى پسران و دخترانى را تهديد مى كرد كه خود به برگزارى جشن مشغول بودند. ارتفاع آتشى كه در اين شهرك افروخته شد، بر اساس همين گزارش به سه متر مى رسيد.
از سوى ديگر، ازدحام جمعيت در منطقه گيشا به حدى افزايش يافت كه به گفته خبرگزارى دولتى ايران «از كنترل خارج شد» . اين خبرگزارى نوشت كه صداى انفجار ترقه و بمبهاى دستى، «آرامش منطقه را بر هم زده» و انفجارها كه «گوش خراش» توصيف شدند، لحظه اى قطع نشده است.
بر اساس اين گزارش، مغازه هاى دو سوى خيابان اصلى در گيشا به دليل ازدحام جمعيت تعطيل شدند و تردد خودروها به كندى اما با آرامش جريان داشت.
ايرنا نوشت كه تظاهركنندگان به «رقص و پايكوبى» پرداختند و سرانجام در واپسين ساعات شب با مداخله پليس متفرق شدند.
خبرگزارى دولتى ايران به رقص و پايكوبى جوانان در ساير مناطق پايتخت همچون تجمع جوانان شرق تهران در ميدان نبوت اشاره كرد. بنا بر گزارش بعدى اين خبرگزارى، نيروهاى ضد شورش با باتوم هاى برقى، جوانان شرق تهران را كه به جشن و پايكوبى مشغول بودند فرارى دادند.
بر اساس گزارشهاى اين خبرگزارى، در اين منطقه و برخى ديگر از نقاط پايتخت، جوانان با همراه داشتن ضبط صوت و يا بلند كردن صداى دستگاههاى صوتى خودروهاى خود به پخش موسيقى و رقص پرداختند. ايرنا همچنين گفت كه گروهى با استفاده از اين فرصت به «عربده كشى» و آزار مردم روى آورده اند.
آئينى كه ديگر سنتى نيست
پس از انقلاب اسلامى، برخى مخالفتها با مراسم چهارشنبه سورى از آن جهت صورت گرفته است كه آن را آئينى «خرافى» و مبتنى بر باورهاى پيش از اسلام دانسته اند.
با وجود اين، كورش نيكنام موبد زرتشتى و پژوهشگر در آداب و سنن ايران باستان اين آئين را برگرفته از فرهنگ ايران باستان و زرتشتيان نمى شمرد و زمان شكل گيرى آن را پس از حمله اعراب مى داند.
در سالهاى اخير، چهارشنبه سورى به جز آيينى سالانه، فرصتى براى گرد آمدن جوانان ايرانى، جشن و شادمانى آشكار و همصحبتى دختران و پسران نيز هست كه در شرايط عادى از چنين امكانى بهره مند نيستند.
اما برخى ناظران بر اين باورند كه اين فرصت سالانه از آنجا كه از سوى حكومت ناديده گرفته شده يا حتى منع مى شود، اندك اندك از شكل سنتى خود خارج شده، به آئينى سازمان نيافته، مخفيانه و بى هنجار بدل شده است. آئينى كه به آزار شهروندان و گاه پيامدهاى اندوهبار مى انجامد.
اين درحالى است كه آئينهاى ديگر چهارشنبه سورى مانند «قاشق زنى» ، «فال گوش ايستادن» يا پخش «آجيل مشكل گشا» كه به هيجانهاى خيابانى و آتشبازى هايش شباهتى ندارد، با استقبال سردتر نسل جديد روبرو است.
عدم نظارت نهادهاى مسئول بر مواد آتشزا و ابزارهاى نورافشانى، بازار گرمى براى نارنجكها، ترقه ها و فشفشه هاى دست ساز ايجاد كرده كه هرساله خطرات و خسارات جانى فراوانى را در پى مى آورند.
كاربرد اين مواد انفجارى ناامن در چهارشنبه سورى امسال، دست كم جان سه شهروند تهرانى را گرفته است.
اين سه جوان كه در يك خانه مخروبه، در خيابان هفده شهريور تهران مشغول ساخت مواد آتشزا بودند، پانزده كيلوگرم مواد منفجره در اختيار داشتند كه با انفجار آن جان خود را از دست دادند.
در اين حادثه، يك نفر ديگر نيز به شدت مجروح شد كه در بيمارستان بسترى است.
همچنين گفته مى شود كه چندين نفر بر اثر انفجار مواد آتشزا يا پريدن از روى آتش مجروح شده و به بيمارستانهاى تهران انتقال يافته اند. يك مأمور پليس نيز هنگام گشت زنى در منطقه دركه در شمال تهران بر اثر انفجار دچار سوختگى شد.
حتى واحدهاى آتش نشانى كه براى خاموش كردن حريقهاى ناشى از آتش بازى به سطح تهران اعزام شدند نيز هدف پرتاب نارنجكهاى دست ساز قرار گرفتند. به گزارش خبرگزارى دانشجويان ايران، ايسنا، چند نوجوان در منطقه دامپزشكى تهران با پرتاب مواد آتشزا به يك خودروى آتش نشانى آسيب شديد وارد كردند.
خبرگزارى هاى ايران از برگزارى گسترده مراسم چهارشنبه سورى در شهرهاى ديگر نيز گزارش داده اند اما خبرى از خسارت يا درگيرى هاى مشابه با تهران از اين شهرها نرسيده است. برگزارى مراسم در برخى از شهرها همچون اصفهان، «آرام» گزارش شده است.