مجله تايم در تازه ترين شماره خود به بررسى بحران هويت اروپائيان كه آن را ناشى از سيل مهاجران عمدتا مسلمان به كشورهايشان عنوان كرده پرداخته و نتيجه گرفته است كه الگوى جامعه چندفرهنگى، برخلاف آمريكا، در اروپا به شكست انجاميده است.
گزارش ويژه شماره ۲۸ فوريه اين نشريه زير عنوان «بحران هويت اروپا» افزايش احزاب ضد مهاجرت در بلژيك، آلمان، هلند و بريتانيا را نمايانگر نگرانى فزاينده اروپائيان از استحاله هويتشان بخاطر جريان مستمر مهاجران مسلمان دانسته است، مهاجرانى كه حاضر نيستند فرهنگ ها و سنن خود را به كنار بگذارند و با اروپائيان «همرنگ» شوند.
در ابتداى اين گزارش با فيليپ دووينتر، رهبر حزب راستگراى افراطى «ولامس بلانگ» بلژيك آشنا مى شويم كه نهضتى را براى جلوگيرى از احداث «اولين مسجد رسمى» در شهر «انتورپ نورث» اين كشور براه انداخته است.
به نوشته تايم، هنگامى كه «دووينتر» از خيابان مى گذرد، در يك سوى خيابان، مهاجران وى را «نژادپرست» مى خوانند و در سوى ديگر، هوادارانش مبارزه وى را مى ستايند.
در حقيقت، رهبر حزب «ولامس بلانگ» مصداق مثل «مشت، نمونه خروار» است.
تايم مى نويسد: «به موازات افزايش قدرت احزاب ضد مهاجرت در كشورهايى مانند بلژيك، آلمان و هلند، محافظه كاران نيز به جانبدارى از آنها پرداخته و چنين استدلال مى كنند كه مهاجران بايد قانوناً ملزم شوند كه با پذيرش ارزشهاى سكولار اروپا و حتى پشت كردن به آداب و رسوم اسلام، همرنگ اروپاييان شوند. اين سياستمداران اظهار مى كنند كه روند مذكور يگانه راه مقابله با ارتباط مخوف مهاجرت و تروريسم اسلامگرايان است.»
شكست چندفرهنگ گرايى
قتل تئو ون گوگ، فيلم ساز هلندى كه از منتقدان سر سخت بنيادگرائى اسلامى بود، جبهه ضد مهاجرت، بخصوص عليه مهاجران مسلمان، را در هلند نيز بيدار كرده است.
تايم خاطر نشان مى كند كه پس از مرگ ون گوگ، يك نماينده راستگراى هلندى به نام خيرت وايلدرز مظنونان به تروريسم را «اوباش اسلامگراى فاشيست» خواند و پيشنهاد كرد كه مهاجرت كليه افراد غيرغربى براى پنج سال متوقف شود.
در آلمان نيز نظر سنجى ها نشان مى دهند كه مردم بيشتر نگران مهاجرت هستند تا تروريسم و تايم مى نويسد كه آنجلا مركل، يكى از رهبران مخالفان دولت اين كشور، اواخر سال گذشته اعلام كرد: «ايده جامعه چند فرهنگى نمى تواند به موفقيت برسد، زيرا از ابتدا محتوم به شكست بوده است. چند فرهنگ گرايى، با همگرايى تفاوت دارد.»
اين نشريه آمريكايى سپس اين سئوال را مطرح مى كند: وقتى يك سوئدى در خانه اش كردى حرف مى زند و با دوستانش، عربى و در سركار، سوئدى، آنگاه مفهوم اروپائى بودن چيست؟
كارل دووس، استاد علوم سياسى در دانشگاه گنت بلژيك، در پاسخ به اين سئوال به تايم گفته است: «بطور سنتى، اروپائى يعنى فردى كه اهل يك كشور اروپائى است، اما درباره ارزشهاى اروپائى بحث فلسفى بيشترى درجريان است. اين واقعيت كه مسلمانان نسل دوم هنوز مهاجر تلقى مى شوند، بدين مفهوم است كه ما مشكل بسيار بزرگى داريم.»
به عقيده گزارشگران اين هفته نامه، مشكل اينجاست كه بسيارى از سياستمداران اروپائى مانند «دووس» فكر نمى كنند و دولت ها تحت فشار افكار عمومى مى كوشند از هويت هاى ملى شهروندانشان دفاع كنند.
تايم مى نويسد كه ريتا فردنك، وزير مهاجرت هلند در اوايل فوريه امسال اعلام كرد كه كليه مهاجران بايد درامتحان زبان و فرهنگ هلندى نمره قبولى بگيرند تا بتوانند شهروند دايم شوند. دولت فرانسه نيز از امسال امامان جماعت مسلمانان را به سر كلاسهاى تاريخ و قانون غرب مى فرستد و در بريتانيا، حزب كارگر و احزاب مخالف همگى قول داده اند از شمار مهاجران و پناهجويان بكاهند.
داغ خارجى
اما بسيارى از مسلمانان اين اقدامات را نژادپرستانه مى دانند.
آنها مى گويند كه تنها گروه كوچكى از مهاجران مسلمان ديدگاه هاى افراطى دارند و هراس اروپائيان از افراطيون بهانه اى براى اعمال سياست هاى تبعيض آميز است.
در حالى كه بسيارى از مهاجران مدعى اند كه اروپاييان به آنها اجازه نمى دهند با جامعه شان همگرا شوند، دووينتر به تايم گفته است: «چند فرهنگ گرائى يك توهم است. اكثر مهاجران همرنگ نمى شوند. آنها در محله هائى خاص شيوه زندگى خود را پيگيرى مى كنند. آنها بايد مانند ما رفتار كنند. دين بايد از سياست جدا باشد. در اروپا جويهاى خون براه افتاده تا اين جدايى تضمين شود.»
سخنان تند دووينتر حمايت حدود ۲۴ درصد بلژيكى ها را جلب كرده است. در انتخابات منطقه اى ژوئن گذشته، حزب «ولامس بلانگ» يك سوم آراء را در انتورپ بدست آورد.
مهاجران مسلمان براى مقابله سياسى با راستگرايان اروپائى شروع به تشكيل احزاب سياسى كرده اند و مى كوشند وارد عرصه سياست داخلى كشورهاى ميزبان شوند.
دياب ابوجعجع يك فعال لبنانى بلژيكى است كه به نوشته تايم چهار سال پيش اتحاديه اروپائى عربى را تشكيل داد. وى اخيراً از انتورپ به بروكسل نقل مكان كرده تا در آنجا از طريق حزب دموكراتيك مسلمانان، شاخه سياسى جديد اتحاديه، با رقبايش در پارلمان بلژيك مبارزه كند.
بسيارى از فرزندان مهاجران مسلمان مى گويند كه مى خواهند همرنگ جوامع اروپايى شوند، ولى مى ترسند كه با آنها به عنوان خارجى رفتار شود.
موسى عبدالعزيز، حسابدار ۲۷ ساله بلژيكى كه پدر و مادرش در دهه ۱۹۶۰ از مراكش به بلژيك مهاجرت كردند، به تايم گفته است: «ما خارجى نيستيم. ما اينجا متولد شده ايم، ولى با اين داغ بر پيشانى مان بدنيا آمده ايم كه مى گويد: (خارجى) و اين داغ هرگز محو نمى شود.»
راهكارى براى مسلمانان
آنچه رابطه اروپائيان و مهاجران مسلمان را پيچيده مى سازد، پايين بودن بى سابقه نرخ زاد و ولد در اروپا و نياز به نيروى كار مهاجر است و حتى اسپانيا شروع به اعطاى شهروندى دايم به آن گروه از مهاجران غير قانونى كرده است كه مى توانند اثبات كنند كه شغل دارند.
اما دووينتر از چنين طرح هايى هراس دارد و به تايم گفته است: «اسلامگرايى در حال حاضر بزرگترين معضل اروپاست و اگر به سرعت دست به كار نشويم، ديگر خيلى دير خواهد شد.»
از نظر هفته نامه تايم، در فرانسه طرح دولت براى تشكيل شوراى فرانسوى دين اسلام جهت پروراندن يك اسلام بومى و ليبرال تر به شكست انجاميده است، زيرا رهبرى اين شورا تحت سيطره سنتگرايانى افتاده است كه به نوشته تايم از سوى الجزاير، مراكش و برخى گروههاى تندرو حمايت مى شوند.
دنيا بوزر، يكى از دو زن هيأت مديره ۱۷ نفره اين شورا، پس از استعفاى ماه گذشته اش به اين نشريه آمريكايى گفته است كه بسيارى از اين رهبران عمدتا خارجى از نيازهاى دو ميليون مسلمان متولد فرانسه خبر ندارند و نمى توانند با آنها ارتباط برقرار كنند.
خانم بوزر مى گويد: «به جاى تطبيق اسلام با واقعيت ما، اين رهبران به اين برداشت هولناك غير مسلمانان دامن مى زنند كه اسلام ذاتا با جامعه فرانسه سازگار نيست.»
پس مسلمانان اروپا چگونه مى توانند نهادى مذهبى مطابق با نيازهايشان را ايجاد كنند؟ دنيا بوزر به تايم گفته است كه به جاى اتكاء به رهبران دينى، مسلمانان اروپا بايد خودشان دين اسلام را مطابق با اولويتها، فشارها و تبعيضهاى روزمره سازگار كنند.
وى مى گويد: «ما فقط مى توانيم از مردم بخواهيم كه اجازه ندهند ديگران، خواه سياستمداران غير مسلمان و خواه رهبران اسلامگراى متحجر، بجاى آنها فكر كنند.»
