اكبر هاشمى رفسنجانى، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام ايران و كسى كه از او به عنوان يكى از نامزدهاى احتمالى رياست جمهورى در ايران ياد مى شود، در مصاحبه اى اختصاصى با روزنامه آمريكايى يو اس اى تودى به تشريح ديدگاه هاى خود درباره مسايل مختلف، از جمله مسايل داخلى ايران، منطقه و روابط با غرب پرداخته است.
هاشمى اگرچه به روال ماه هاى اخير خود، در اين مصاحبه نيز از دادن جواب قطعى به اين پرسش كه آيا بالاخره در انتخابات رياست جمهورى شركت خواهد كرد يا نه طفره رفته، اما محورهايى كه در مورد آنها صحبت كرده، دقيقا همانهايى است كه براى جهان غرب و در راس آنها، آمريكا از اهميت ويژه اى برخوردار است.
اكبر هاشمى رفسنجانى كه به احتمال زياد از بازتابهاى گسترده مصاحبه خود با روزنامه عامه پسند يو اس اى تودى چه در داخل ايران و چه در خارج از آن مطلع بوده، به جاى اينكه مانند ساير نامزدهاى انتخابات كه عمدتا كم تجربه تر از او هستند، از آمريكا به عنوان دشمن اصلى جمهورى اسلامى ياد كند و غرب را يكسره در حال برنامه ريزى عليه منافع ايران معرفى كند، به شيوه زيركانه اى حتى از آمادگى ايران براى برقرارى ارتباط با آمريكا «در صورت نشان دادن صداقت از سوى آمريكا» سخن گفته است.
نشانه صداقت
وى در اين مصاحبه حتى به ارائه مصداق هائى از اينكه آمريكا براى نشان دادن «صداقت» چه مى تواند بكند نيز پرداخته و مى گويد بهترين نشانه حسن نيت آمريكا مى تواند آزاد كردن دارايى هاى ايران در بانكهاى آمريكايى باشد.
دارايى هاى ايران در آمريكا پس از به گروگان گرفته شدن كاركنان سفارت آمريكا در تهران (در سال ۱۹۷۹) توقيف شد و تا كنون نيز آزاد نشده است.
هاشمى رفسنجانى ميزان اين دارايى ها را حدود ۸ ميليارد دلار برآورد مى كند و البته مى افزايد با محاسبه نرخ بهره بانكى در ۲۵ سال گذشته، اين رقم بايد اكنون بيش از اينها باشد.
خشونت كاندوليزا رايس، اشتباهات كلامى جورج بوش
«باربارا اسلاوين» گزارشگر يو اس اى تودى، سپس نظر رفسنجانى را درباره «مواضع خشن» كاندوليزا رايس، وزير خارجه آمريكا در قبال ايران پرسيده و اينكه آيا اين نوع موضعگيرى موجب نگرانى وى به عنوان يكى از مقام هاى ارشد جمهورى اسلامى شده يا خير؟
هاشمى در پاسخ به اين پرسش، اگرچه تأييد كرده كه خانم رايس خشن صحبت مى كند، از موضعى بالا، ضمن «احساساتى» خواندن خانم رايس كه در دور دوم رياست جمهورى جورج بوش جايگزين كالين پاول شد، گفته است ما به اين «مهملات» عادت كرده ايم. وى حتى پيش بينى كرده كه خانم رايس از اين هم احساساتى تر شود!
وى اين را نيز گفته كه خانم رايس اگرچه خشن صحبت مى كند اما نمى تواند شخصاً آدم خشنى باشد.
اكبر هاشمى رفسنجانى در عين حال منكر تفاوتى عمده ميان رويكردهاى كاندوليزا رايس و كالين پاول شده و افزوده اگرچه اين دو بيانى متفاوت دارند اما خط مشى هاى سياست خارجى آمريكا «در جايى ديگر» تعيين مى شود.
هاشمى در مورد شخص جورج بوش اما يكسره جانب احتياط را رها كرده و در مورد اينكه آيا بوش را خشن مى داند يا نه، مى گويد اصولا جورج بوش اشتباهات زيادى در گفتارش دارد كه مى توان درباره آنها مقاله نوشت! و مى افزايد: فكر نمى كنم براى شخصى در اين مقام چنين شيوه بيانى شايسته يا مناسب باشد. هاشمى از اين نيز فراتر رفته و مى گويد چنين به نظر مى رسد آمريكا كشورى بزرگ اما با عقل گنجشك است و از عظمت اين كشور به درستى بهره گرفته نمى شود.
سفر به آمريكا
گزارشگر يو اس اى تودى سپس از هاشمى پرسيده كه آيا اصلا به آمريكا سفر كرده يا خير؟ كه هاشمى توضيح مى دهد در سال ۱۹۷۴ ديدارى از آمريكا داشته و به ۲۰ ايالت اين كشور سر زده است.
وى مى گويد در آن سال براى برقرارى ارتباط با ايرانيان مقيم آمريكا و ديدار برادرش كه در ايالات متحده بوده به آن كشور رفته و آمريكا را كشورى بسيار پيشرفته و مرفه يافته اما تعجب كرده كه چرا چنين كشورى «همچنان براى كسب منفعت، به كشورهاى كوچكتر نظر دارد.»
هاشمى سپس موقعيت را براى افزودن اين جمله مناسب ديده كه «اكنون هروقت درباره آمريكا مطالعه مى كنم، در مى يابم كه در اين كشور مردمى جالب و توانا زندگى مى كنند. سطح علم و فن آورى در اين كشور حيرت انگيز است و ما هيچ خاطره بدى از مردم آمريكا نداريم و اگر مشكلى هم هست هميشه با دولت اين كشور بوده است.»
ديگرانى هم هستند
وى در پاسخ به اين سئوال كه آيا آنطور كه برخى مردم معتقدند، شما تنها كسى هستيد كه مى توانيد مشكلات ميان ايران و آمريكا را حل كنيد؟ با قدرى محافظه كارى، پاسخ داده كه «تنها كس نه اما يكى از آنها!»
البته وى سپس توضيح مى دهد كه از ديد ايران آمريكا حسن نيت ندارد و اين آمريكا بوده كه در ابتدا اقدامهايى عليه منافع جمهورى اسلامى كرده و گروگانگيرى سفارت آمريكا در تهران نوعى واكنش به رفتارهاى آمريكا در ابتداى انقلاب بوده و در عين حال ايران با گروگانها بدرفتارى نكرده است.
با اين وجود، وى در پاسخ به اين سوال كه آيا ايران حاضر است از يك هيأت عالى رتبه آمريكايى، مثل مسئولان كميته روابط خارجى سنا دعوت كند تا به ايران سفر كنند، گفته «آنها مى توانند بيايند. ما مخالفتى نداريم. اگر قرار است ديدارى جدى صورت بگيرد، ما انتظار داريم اقدامى كه تأييد كننده حسن نيت آمريكايى ها باشد ببينيم. اين مى تواند نقطه آغاز خوبى باشد.»
البته در دو دور رياست جمهورى هاشمى رفسنجانى در ايران خوشبينى هائى درباره بهبود روابط ايران غرب در محافل داخل و خارج از ايران پديد آمد اما نه تنها اين خوشبينى ها به نتيجه نرسيد، بلكه در اواخر دوران رياست جمهورى هاشمى، روابط ايران نه فقط با آمريكا، بلكه پس از برگزارى دادگاه معروف ميكونوس در آلمان كه برخى مقام هاى ارشد جمهورى اسلامى را متهم به صدور فرمان قتل چند فعال سياسى در رستورانى به نام ميكونوس در برلين مى كرد، با اروپا شديدا تيره شد.
رفسنجانى در ادامه، در پاسخ به تمايل ايران به سلاح هاى اتمى گفته كه ايران مطمئنا به دنبال استفاده از چنين سلاح هائى نيست و داشتن آن را مفيد نمى داند.
روزنامه يو اس اى تودى، علاوه بر اين مصاحبه، در مقاله اى جداگانه نيز به بررسى جايگاه اكبر هاشمى رفسنجانى در نظام جمهورى اسلامى پرداخته و وقايع مهمى كه وى در آنها نقش داشته يا نامى از وى در طول بيش از ۲۵ سال گذشته در آنها مطرح بوده را بررسى كرده است.
