درصورت تصويب مجلس افراد معتادى كه بيش از ۵۰ سال سن داشته باشند و تنها مصرف كننده ترياك محسوب شوند، مى توانند ترياك رايگان را به صورت رسمى و از مراكز پيش بينى شده دريافت كنند.
تاكنون خبر دقيقى از نحوه واگذارى مواد مخدر به معتادان براساس مفاد اين طرح به بيرون درز نكرده است اما با در نظر داشتن تجربه اجراى طرحى مشابه در رژيم سابق از هم اكنون مى توان شيوه كوپنى را يكى از راه هاى احتمالى مدنظر طراحان محسوب كرد.
سال هاى ميانى دهه ۴۰ شمسى نيز با توجيه كنترل معتادان ترياك، جلوگيرى از قاچاق و ممانعت از شيوع اعتياد در ميان نسل جوان برنامه توزيع مواد مخدر كوپنى در ميان معتادان بالاى ۶۰ سال اجرا شد.
هفده سال پس از اين طرح اعلام شد كه در پايان سال هاى دهه ۵۰ كشور ايران داراى يكصد و ۶۰ هزار معتاد كوپنى و بيش از دو برابر اين ميزان معتاد غيركوپنى بود.
اكنون نيز بعد از گذشت ۲۵ سال از انقلاب يك عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس هفتم از لزوم در اختيار گذاردن مواد مخدر مورد نياز به معتادان سخن گفته است.
مطابق گفته هاى اين نماينده «برنامه هائى در دست تهيه است كه موادمخدر بهداشتى و با كيفيت در اختيار معتادان قرار داده شود».
مسعود امينى همچنين از اجراى آزمايشى اين طرح در برخى نقاط كشور خبر داد. وى هدف از اين طرح را جلوگيرى از مصرف مخدرهاى غير بهداشتى عنوان كرد كه سلامت معتادان جامعه را با مخاطره مواجه مى كند.
صفائيان مديركل درمان و بازتوانى ستاد مبارزه با مواد مخدر كشور نيز در گفت وگو با «شرق» با اشاره به مشكلات معتادان بالاى ۵۰ سال در خريد و تهيه مواد مخدر گفت: اين طرح براى اجرا بايد در ستاد مبارزه با مواد مخدر و در مجلس به صورت قانونى تصويب شود. وى همچنين از توزيع شربت هاى يك ليترى حاوى «متادون» جايگزين هاى مواد مخدر در بين معتادان تحت درمان خبر داد.
بيان مباحثى از اين دست را به سادگى مى توان اقدام عملى تئورى هائى عنوان كرد كه از چندى پيش در قالب «ضرورت مديريت نظام بر مصرف معتادان» مطرح مى شد. براساس اين سياست جديد كه پنجمين سياست كلان مقابله با اعتياد و قاچاق مواد مخدر در ايران محسوب مى شود، مديريت مصرف معتادان از سوى نظام به جهت حذف ارزش افزوده قاچاق مواد مخدر صورت مى گيرد.
مدافعان طرح توزيع كوپنى ترياك در ميان معتادان بالاى ۵۰ سال اميدوارند از اين طريق بتوانند با ضربه زدن به شريان هاى اقتصادى مافياى قاچاق مواد مخدر قدرت آنها را در كشور به حداقل نزديك كنند. اما اين طرح در حالى توسط نماينده مجلس و يكى از مسئولان ستاد مبارزه با مواد مخدر كشور مورد تائيد قرار مى گيرد كه بسيارى از كارشناسان، صاحب نظران و مسئولان نهادهاى عضو ستاد مبارزه با مواد مخدر كشور رفته رفته مخالفت خود با اجراى اين طرح را ابراز مى كنند.
روز دوشنبه فرمانده نيروى انتظامى در جمع خبرنگاران از مخالفت نهاد متبوع خود با اين طرح خبر داد. ما به طور جدى با اين امر مخالفيم، چرا كه اين موضوع را در گذشته تجربه كرده ايم و نتيجه مثبتى نداده است. كشور ايران تاكنون دست كم چهار بار در سال هاى گذشته توزيع رايگان مواد مخدر در ميان معتادان را تجربه كرده است كه بنا به شهادت تاريخ هر كدام از اين تجربه ها نيز در نهايت با شكست مواجه شده است.
معاون مبارزه با مواد مخدر ناجا نيز در گفتگو با «شرق» ضمن مخالفت با اين طرح گفت: «در آزادترين كشورهاى جهان از لحاظ مصرف مواد مخدر نيز چنين طرحى بى سابقه است و حتى در كشور هلند كه مردم به صورت آزادانه مواد مصرف مى كنند، دولت توزيع مواد را برعهده نگرفته است.»
ظاهراً اين مخالفت ها از آنجا ناشى مى شود كه چند هفته پيش رسماً اعلام شد كه مسئولان رده بالاى ناجا خود در قاچاق ترياك در حد بالائى دست دارند.
اما مخالفت در همين سطح باقى نمانده است. يك پژوهشگر و محقق نيز در پاسخ به شرق گفته است: «با اجراى اين طرح معتادان كشور به طور قطع افزايش مى يابد و اين خيال باطلى است كه فكر كنيم مى توانيم با اجراى اين طرح از تعداد معتادان بكاهيم.»
سعيد مدنى افزود: «سئوال اساسى در اين طرح اينجاست كه اين ترياك از كجا تهيه مى شود. آيا ترياك مورد نياز براى اجراى اين طرح از طريق كشت شقايق تامين مى شود يا از شيوه ديگرى.»
استاد دانشكده علوم بهزيستى ادامه داد: «بدون شك ترياك مورد نياز براى اين طرح از طريق كشت گل شقايق تامين نمى شود چه از اين گل مى توان تنتور ترياك (مايعى حاوى ۴۰ درصد الكل و ۶۰ درصد ترياك كه از طريق جوشاندن برگ هاى شقايق و طى مراحل خاص به دست مى آيد) به دست آورد.»
مدنى تصريح كرد: «بنابراين از هم اكنون مى توان كشت خشخاش در ايران را به عنوان پروژه بعدى برخى محسوب كرد.»
جدا از نظرات مخالف و موافق اجراى طرح جديد مديران مبارزه با مواد مخدر كشور به نظر مى رسد از همين امروز بايد آغاز پنجمين دوره مبارزه با مواد مخدر در ايران را بدون پايان يافتن دوره چهارم كليد زد.
پس از اعلام هاى بى رويه آيت الله صادق خلخالى نگرش انكارآميز سال هاى ميانه دهه ۶۰ و دوره تعديل هاى رفتارى به نظر مى رسد همزمان با دوره پذيرش و مبارزه با اعتياد شاهد دوره پارادوكسيكال توليد به قصد پيشگيرى هستيم. رجعتى به گذشته كه ۲۵ سال پس از انقلاب از پيچيدگى تمامى مسائل مرتبط با مواد مخدر حكايت مى كند.
مصرف اعتياد، درمان، پيشگيرى، مجازات، قاچاق و مبارزه در اين حوزه همگى به يك اندازه پيچيده و پرابهام هستند.