اين روزها با كوچكترين وبگردى در وبلاگهاى فارسى يكى از پر بسامدترين اتفاقاتى كه به چشم مى آيد مسأله خليج فارس و نام مجعول Arabian Gulf نسبت داده شده از جانب موسسه نشنال جئوگرافيك است. نكته اى كه به مذاق اينترنت بازان ايرانى خوش ننشست و وفاق نسبى جماعت وبلاگ نويس ايرانى را در جهت اعلام موضع مخالف درپى داشت و البته به ظاهر اين همبستگى ها نيز به ثمر رسيده و اهداف اوليه نيز حاصل شده است.با اين كه مسئولان نشنال جئوگرافيك، متهمان اصلى ماجرا از اقدام خود كوتاه نيامده اند، اما اين ماجرا با خود تبعات و پيامدهايى و البته حرف و حديث هائى داشته و دارد...
۱-برخى از دوستان با نگاهى انتقادى به كليت ماجرا، اقبال عجيب و غريب به اين قضيه را بيشتر نشات گرفته از بى هزينه بودن اين اقدام (از نظرگاه سياسى) و نوعى نژاد پرستى و عرب ستيزى ذاتى ايرانيان مى دانند.با اين كه نمى توان از برخى رويكردهاى ايرانيان كه بر اساس تئورى بدست آوردن همه چيز بدون كمترين هزينه بنا شده (و در سالهاى اخير به خصوص ۲ انتخابات آخر نماد و نمود بيشترى داشته) به آسانى گذشت اما حال كه چنين اتفاقى در حال رخداد و تمرين است چرا با اما و اگر اين كوشش را (با همه كاستيها) عقيم و سترون كنيم؟ بيمارى فراگير فقدان پيگيرى و به قدر وسع نكوشيدن ما ساكنان اين ديار، پيشينه اى به قدمت قرنها دارد، كه نوشدارويى ندارد جز زمان و تمرين و حال پرسش اين كه مگر نه اين ماجرا خود تمرينى است؟
۲-اما مساله نژادپرستى، با همه غرور و نخوتى كه در ناخودآگاه ايرانيان جارى و سارى است و ترجيع بند: هنر نزد ايرانيان است و بس... گواهى اين مدعاست، اما به شهادت تاريخ، ايرانيان هيچگاه نژاد پرست نبوده اند. سواى نزاعهاى كوچك قومى كه طبيعى و از ويژگيهاى جوامع پيشامدرن است هيچگاه در خوانش تاريخ به تصفيه هاى نژادى برنمى خوريم. شايد خالى از لطف نباشد ذكر اين نكته كه زيستگاه نگارنده شهرى است كه سالها محل زندگى، سازندگى و بالندگى پيروان ۳ مذهب كاملاً متفاوت و بزرگ بوده و هست.شهرى كه هم مسجد شيخ لطف الله را دارد و هم كليساى وانك و هم جوباره... (اصفهان را مى گويم) و اين جالب تر مى شود كه به ياد بياوريم در انتهاى قرن بيستم در قلب قاره سبز اروپا چه نسل كشى به راه افتاده بود.در مورد اعراب نيز فكر مى كنم كه اگر چه هنوز گوشمان پُرِ فريادِ دختركان نابالغى است كه به عنوان غنيمت جنگى به حجله گاههاى اعراب فاتح مى رفتند، اگر چه هنوز مشاممان آكنده بوى كتابهاى سوخته شده از آتش تعصب است و اگر چه هنوز وقتى چشم را مى بنديم مردمانى را مى بينيم كه به جرم پارسى سخن گفتن زبان از قفايشان درآورده شده و اگر چه هيچگاه گذشته از يادمان نرفته (كتاب دو قرن سكوت دكتر عبدالحسين زرين كوب را يك بار ديگر با هم بخوانيم) اما فكر مى كنم توانسته ايم ببخشائيم... در بخشى از اين خاك چنان ممزوجيتى وجود دارد كه هيچ گونه جدايى اصلاً متصور نيست...
۳-من هم از جهالت خويش و هم تبارانم زجر مى كشم، من هم از ياد فرصت سوزيهاى تاريخى به ويژه دراين صد سال اخير گُر ميگيرم، من هم عوام زدگى و توده گرايى را خوش نمى دارم.من هم از اين كه درباره بسيارى از حقوق مسلم و بديهى يك انسان بايد كوشيد، هوار زد و جنگيد، بر خود مى لرزم.اما چه كنم كه مهر اين بچه گربه نجيب از دل رفتنى نيست... به هر حال ايران، ايران است و ضعفهاى ما، ضعفهاى ماست...
۴-بحث تنها تبديل يك فارسى به عربى نيست.بحث مالكيت يك آبراهه پر نعمت هم نيست، بحث آن هم نيست كه از ديرباز اين خليج، خليج فارس بوده.بحث بسيار ژرفتر و اساسى تر از اين پديده هاست مساله، گذشته معنوى و مشترك، فرهنگ تاريخى اين قوم است كه مايه پيوند افراد آن با هم مى شده و آنها را از آحاد جدا بدل به اجزا و اعضاى كل يك واحد مى كرده.پديده هائى كه نمى گذاشتند ما مثل آدمهاى از زير بته در آمده هاج و واج بمانيم و ما را به يك جايى در زمان نسبت مى داده.
۵- قوم بى خاطره مثل آدم بى حافظه است يادمان نرود خليج فارس يكى از خاطرات ماست...
۶-مى گويند كه در زمانه جهانى سازى يا جهانى شدن سخن از اين گونه موارد آب در هاون كوبيدن است. سوار بر توسن چموش به برهوت انزوا تاختن است. ولى مى خواهم بگويم بدون ناسيوناليسم انتظار تحقق اينترناسيوناليسم بيهوده است (نمى دانم از كيست.) اتفاقاً اين نكته (مسائل قومى و تطور فرهنگى) با شكست پروژه يكسان سازى فرهنگى و اوج گرفتن مباحث پست مدرنيستى، رونق ويژه اى يافته است كه پرداختن به آن شبى دراز خواهد و آسوده سرى...
از پژواك ترديدها