رشد فزاينده ميزان اقدام به خودكشى دانش آموزان ايرانى طى يك سال اخير در اثر تشديد مشكلات تحصيلى و اضطراب از يك سو و فشار ها و ناهنجارى هاى اجتماعى و اقتصادى از سوى ديگر، متوليان تعليم و تربيت را در ايران به چاره انديشى واداشته است.
در همين ارتباط، وزارت آموزش و پرورش ايران در روزهاى اخير ضمن ارائه آمار رسمى اقدام به خودكشى دانش آموزان ابراز نگرانى و بر لزوم وجود نيروى مشاور و روانشناس بيشتر در مدارس تأكيد كرده است.
چرا دانش آموزان اقدام به خودكشى مى كنند؟ نظر دهيد.
حيدر زنديه، معاون نظرى و مهارتى آموزش و پرورش شهر تهران در گفتگو با ايسنا از اقدام به خودكشى ۲۸۳ دانش آموز در شهر تهران خبر داد و گفت بيشتر آنها كه طى سال گذشته اتفاق افتاده، مربوط به دانش آموزان دختر بوده است.
معاون وزارت آموزش و پرورش كه عامل اصلى اقدام به خودكشى در ميان دانش آموزان را مشكلات تحصيلى و اضطراب مى داند، افزايش تعداد مربيان تربيتى و مشاوران را به عنوان راه حلى براى جلوگيرى از اين گونه ناهنجارى ها پيشنهاد كرد اما به نظر مى رسد تا كنون هيچ اقدام عملى براى مقابله بااين وضعيت انجام نشده است.
وزارت آموزش و پرورش ايران به عنوان متولى اصلى تعليم و تربيت دانش آموزان وظيفه بررسى و برنامه ريزى براى مقابله با اين ناهنجارى ها را بر عهده دارد اما معاونت اين وزارتخانه ضمن انتقاد از روند موجود و ناكافى خواندن يك نيروى مشاور در هر مدرسه معتقد است كه براى هر سه كلاس درس بايد يك مشاور وجود داشته باشد.
مقامات آموزش و پرورش بر ضرورت ايجاد يك تيم پرورشى متشكل از مربيان تربيتى، روانپزشكان، روانشناسان و مددكاران در همين راستا تأكيد مى كنند، اين در حاليست كه يكى از محورهاى استيضاح مرتضى حاجى وزير آموزش و پرورش ايران، كه هم اكنون تعدادى از نمايندگان مجلس هفتم بر آن تأكيد دارند، انتقاد از حذف معاونت پرورشى توسط وى از ساختار اين وزارتخانه است.
از جمله اقدامات مرتضى حاجى حذف معاونت پرورشى آموزش و پرورش بود و با وجود اينكه اين اقدام دو سال پيش با تصويب شوراى عالى انقلاب فرهنگى و با هدف صرفه جويى انجام شد، عكس العمل مخالفان را به همراه داشت. تا پيش از آن معاونت پرورشى به طور مجزا از ساير معاونتها، فعاليتهاى پرورشى و امور فوق برنامه دانش آموزان مانند سرپرستى گروههاى سرود و تاترو مسابقات مدارس را بر عهده داشت و مربيان امور تربيتى در مدارس زير مجموعه اين معاونت بودند.
موافقان اين اقدام وزير آموزش و پرورش معتقدند هم اكنون فعاليتهاى پرورشى در مدارس كاهش پيدا نكرده و مشاوران و اولياى مدارس دست به دست هم داده و اينگونه برنامه ها را سرپرستى و پيگيرى مى كنند.
اما روشن است كه معاونت پرورشى نيز به تنهايى نمى تواند راهگشاى تمامى مشكلات روانشناختى دانش آموزان باشد.

سد كنكور
در بحث فشارهايى كه دانش آموزان متحمل مى شوند اشاره به اين نكته ضروريست كه بنابر شواهد موجود، مسأله موفقيت در آزمون ورودى دانشگاههاى ايران تبديل به رقابتى بسيار سخت و فشرده شده است به گونه اى كه زندگى بسيارى از خانواده هائى كه فرزندان كنكورى دارند به شدت متأثر از تبعات شركت در اين امتحان است. روانشناسان معتقدند اعمال فشار شديد خانواده ها از يك سو و مدرك گرايى موجود در جامعه از سوى ديگر باعث شده است اكثريت جوانان ايرانى عدم توفيق در كنكور را پايان تمام آمال و آرزوهاى خود تصور كنند و از اين نا اميدى شديد، نتايج ناگوارى حاصل مى شود.
به گزارش ايسنا، نتايج يك تحقيق ملى به دست آمده از يك بررسى ۵ ساله در ايران حاكى از آن است كه به طور متوسط از هر ۱۰۰ هزار جوان ايرانى، ۵ نفر خودكشى كرده اند.
طبق آخرين آمار سازمان بهداشت جهانى در سال ،۲۰۰۱ ايران بعد از كلمبيا و هند، بيشترين آمار خودكشى را دارد در صورتى كه به نوشته روزنامه ايران، در سال ۱۹۹۱ يعنى ۱۰ سال قبل از آن، ايران بعد از كلمبيا، برزيل، چين و هند، پنجمين كشور اين فهرست بوده است.
محمد طالب نژاد مشاور و محقق امور جوانان در اين مورد معتقد است در شرايطى كه مراكز آموزش عالى پاسخگوى نياز متقاضيان نيست و بازار كار و اشتغال هم در ايران قادر به جذب نيروهاى آماده كار نيست بايد توجه داشت كه تحمل فشار اقتصادى و اجتماعى موجود درايران زمينه را براى ايجاد نا بسامانيهاى روانى و اجتماعى مساعد مى كند، از اين روست كه اينگونه نا هنجارى ها روند رو به رشد پيدا كرده است.
به گفته آقاى طالب نژاد، در اين شرايط طبيعى است كه جوانان و نوجوانان ايرانى نگران آينده مبهم و بى انگيزه خود باشند.
او در حاليكه بر لزوم فرهنگ سازى براى استفاده مردم از امكانات مشاوره اى تأكيد دارد، اصلاحات ساختارى و فراهم كردن امكانات لازم همچون اشتغال زايى، ايجاد ملزومات تفريحى سازنده براى جوانان و دانشگاه سازى را ضرورى تر مى داند.
در مورد مشكلات ديگر دانش آموزان، معاون وزارت آموزش و پرورش كه معتقد است دور نگه داشتن دختر ها و پسرها از يكديگربه صورت افراطى ممكن است مانع برقرارى رابطه معقول آنها در هنگام رشد و ازدواج شود، «ارتباط با جنس مخالف» و بى سرپرستى يا بدسرپرستى دانش آموزان را از جمله بيشترين مواردى خواند كه دانش آموزان در سطح مدارس شهر تهران با آنها درگير هستند.

معضل اعتياد
اين در حاليست كه بر اساس آمار ارائه شده توسط آموزش وپرورش۳/۱درصد از دانش آموزان شهر تهران به دليل داشتن والد يا والدين معتاد و يا درگيرى مستقيم و غير مستقيم در خريد و فروش مواد مخدر، درمعرض خطر اعتياد قرار دارند و ۲۸ درصد دانش آموزان دبيرستانى در تهران بزرگ به صورت تفننى سيگار مى كشند.
از سوى ديگر هم خبرگزارى سينا در آمارى كه گواه پايين بودن سن اعتياد در جامعه ايران است سهم نوجوانان را در كل جمعيت معتادان ايران۱۳ درصد ذكر مى كند كه بيش از ۹۰ درصد آنها سابقه لااقل يك بار ترك دارند.
به اين ترتيب به نظر مى رسد آسيب هاى اجتماعى به گونه اى نگران كننده گريبان نسل جوان و نوجوان ايران را كه بيشترين جمعيت جوان دنيا را دارد، گرفته و عدم توجه به زنگ خطرها و نشانه هاى جدى اين ناهنجارى ها از جمله افزايش ميزان خودكشى ميان دانش آموزان عواقب ناگوارترى در پى خواهد داشت.
كارشناسان اموراجتماعى اين گونه ناهنجارى ها را نتيجه آشفتگى روانى جامعه و شكل گرفتن ارزشهاى كاذب در جامعه مى دانند و معتقدند كه قواعد و عرف حاكم بر جامعه هم از اين ارزشهاى كاذب حمايت مى كند. آنها معتقدند اگر سياست گذاران و متوليان آموزشى و اجتماعى به فكر ارائه راهكارهاى عملى نباشند جامعه جوان ايران هروز بيمارتر و ضعيف تر خواهد شد و عليرغم پتانسيل هاى موجود، مجال عرض اندام پيدا نخواهد كرد.