Nimrooz Newspaper

سينا سعدى
آوازهاى سرزمين مادرى ام ساخته بهمن قبادى جايزه لوح زرين سى و هشتمين دوره جشنواره بين المللى فيلم شيكاگو را از آن خود كرد ولى در اعتراض آنكه به قبادى رواديد ورود به آمريكا نداده اند وى از دريافت جايزه اش خوددارى كرد، اين فيلم هم اكنون در سينما سپيده تهران روى اكران است.
اما با وجود اينكه اين فيلم فقط در يك سينما نشان داده مى شود سالن سينما پر نيست.
اينكه آوازهاى سرزمين مادرى ام در يك سينما نشان داده مى شود، با توجه به پيشينه سانسور در ايران مى تواند به محدوديت نمايش فيلم تعبير شود، اما به نظر مى رسد آوازهاى سرزمين مادرى ام بيش از اينكه از محدوديت سانسورى رنج ببرد، اين محدوديت زبانى است كه مايه رنج آن است.
فيلم به زبان كردى و با زير نويس فارسى پخش مى شود. طبعا ديدن فيلمى با زير نويس فارسى براى بسيارى از بييندگان، آن هم در كشورى كه صنعت دوبلاژ آن روزى زبانزد بود و مردمش عادت به ديدن فيلم با زير نويس ندارند، چندان دشوار است كه از خير آن مى گذرند و از شمار تماشاگرانش كاسته مى شود.
مى گويند فيلم در كردستان با استقبال مواجه شده است. اين كاملا طبيعى است، براى اينكه مردم كردستان آن را به زبان خودشان مى بينند. اما مگر كردستان چند سينما دارد كه بتوان از استقبال يا عدم استقبال فيلمى سخن گفت
تمام كردستان ايران داراى پنج سينماست. سه سينما در سنندج و دو سينما در شهرهاى مريوان و قروه. سينماى سقز كه ششمين سينماى استان بود چندى پيش تعطيل شد. اگر تمام سينماهاى استان كرمانشاه را هم به سينماهاى استان كردستان بيافزاييم، مجموعا ده سينما مى توانند فيلمى را به نمايش بگذارند كه بييندگان آن با زبانش آشنائى دارند در حالى كه فقط در تهران نزديك ۸۰ سينما وجود دارد.
گذشته از اين مسائل، فيلم داستان سه نوازنده را باز مى گويد كه به دنبال زنى و شايد زنانى به اين سو و آن سو روانند و سر از كردستان عراق در مى آورند و به اين ترتيب شاهد فجايع صدام حسين مى شوند كه اين روزها شهرتش از كفر ابليس بيشتر است.
گورهاى دسته جمعى، كودكان آواره، مردم بى خانمان، بمب و بمباران و... و فجيع تر از همه آنكه اعلام مى شود با اين همه بدبختى، صد در صد مردمانش در يك همه پرسى به رياست جمهورى صدام رأى مى دهند.
نوازندگان سه تن هستند كه يكى پدر است و دو تن پسر. پدر به دنبال زنى «هناره» نام مى گردد و عاقبت او را شيميائى شده مى يابد و نمى يابد. چون زن در زمانى كه مرد به او مى رسد دچار چنان سوختگى هاى وحشتناكى است كه از نشان دادن خود شرم دارد. ناگزير خود را پنهان مى كند و به وسيله كسانش از «ميرزا» مى خواهد كه دختربچه اش را به ايران ببرد.
يكى از نوازندگان پسر كسى است كه هفت زن و سيزده دختر دارد و به دنبال زنان ديگرى مى گردد تا براى او پسر بزايند و نوازنده ديگر نيز ظاهراً از نوعى عاشق مزاجى مفرط و البته مشروع رنج مى برد. خلاصه هيچ كس بى دامن تر نيست.
بخش هاى زيادى از فيلم بازسازى همان بدبختى هائى است كه پيش از اين در فيلم زمانى براى مستى اسبها ديده ايم. برف و سرما و بى خانمانى و ناهموارى و قاچاق و فقر و دربدرى و راهزنى و مانند اينها.
به اين ترتيب قبادى مى خواهد به صداى مردمى تبديل شود كه از ميان آنان برخاسته است. فيلم هاى او بدبختى كردستان را فرياد مى كنند و البته بيشتر بدبختى هاى مردم كردستان آن سوى مرز را كه سرنوشتشان با كردهاى اين سوى مرز درهم تنيده است.
اين نكته را هم نبايد ناگفته گذاشت كه قبادى فيلمسازى است كه از سروصداى بيش از اندازه در جريان فيلم خوشش مى آيد. مقصود نه صداى مطبوع بلكه صداهاى ناهنجارى است كه از آن بايد به آلودگى صدا تعبير كرد. وقتى بيننده سالن سينما را ترك مى كند سرسام گرفته است و ساعتها به آرامش نياز دارد تا از آن آلودگى صدا كه دچارش شده، وارهد.